Despite significant development, Vietnam’s seaport system still faces some limitations in infrastructure and information technology (IT) application. According to statistics, only about 25% of warehouse/yard/port enterprises invest in IT applications, leading to low operational efficiency[3]. Việt Nam có nhiều cảng cạn (cảng IDC, depot) cần ứng dụng công nghệ.

Although “Make in Vietnam” enterprises currently have many opportunities in providing technology solutions for the port, warehouse and logistics sectors, this market is also full of potential for foreign enterprises. This reality opens up a huge space for international technology solutions such as port management system (PMS), container monitoring using IoT, transport coordination platform, supply chain data analysis using AI… In particular, Vietnam has signed many free trade agreements (FTAs) such as EVFTA, CPTPP, RCEP, contributing to improving the investment environment, reducing tariff barriers and creating conditions for foreign enterprises to expand their operations[4]. Bên cạnh đó, Chính phủ đang tích cực thúc đẩy chuyển đổi số trong ngành logistics, đặc biệt thông qua mô hình hợp tác công – tư (PPP), giúp các doanh nghiệp quốc tế có thêm cơ hội tham gia vào các dự án trọng điểm[5]. Trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp trong nước vẫn thiếu các giải pháp công nghệ chuyên biệt, sự tham gia của các doanh nghiệp nước ngoài không chỉ bổ sung năng lực mà còn thúc đẩy quá trình hiện đại hóa toàn bộ ngành logistics và cảng biển Việt Nam.

The current container handling market is mainly dominated by four large enterprises, including: Tan Cang – Saigon with 47% market share, VIMC with 20%, Gemadept with 15% and Viconship with 7%[6]. Trong số này, có hai doanh nghiệp nhà nước: Tan Cang – Saigon (trực thuộc Quân chủng Hải quân – Bộ Quốc phòng) và VIMC (do Bộ Giao thông Vận tải quản lý).

Định hướng của Chính phủ trong việc nâng cấp cảng biển

Recognizing the important role of seaports, the Government has issued many decisions to orient and develop the national seaport system. On September 22, 2021, the Prime Minister issued Decision No. 1579/QD-TTg approving the Master Plan for the development of Vietnam’s seaport system for the period 2021 – 2030, with a vision to 2050[7]. Mục tiêu của quy hoạch là phát triển hệ thống cảng biển đồng bộ, hiện đại, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế.

To implement this plan, on July 24, 2023, the Prime Minister approved the Plan, policies, solutions and resources to implement the Master Plan for the development of Vietnam’s seaport system for the period 2021 – 2030, with a vision to 2050 according to Decision No. 886/QD-TTg. This plan aims to raise awareness and action in implementing the Plan, identifying tasks, solutions, and a list of specific projects to be implemented in each phase from now until 2030 in accordance with the conditions of ministries, branches and localities[8].

In addition, the master plan for the development of Vietnam’s seaport system in the 2021-2030 period proposes 18 projects with priority for development capital in the next 5 years, including some projects such as:

Dòng vốn đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực cảng biển

In recent years, Vietnam has attracted the attention of many foreign investors in the seaport sector. In particular, in December 2024, the Can Gio International Transit Port project, proposed by a consortium of Saigon Port Joint Stock Company and Terminal Investment Limited Holding S.A, is progressing positively. This project is expected to enhance Vietnam’s international cargo transit capacity, reducing dependence on transit ports in the region[9].

Ngoài ra, các nhà đầu tư từ Singapore cũng đang tìm kiếm cơ hội đầu tư tại Cảng Liên Chiểu (Đà Nẵng), thể hiện qua việc YCH Group bày tỏ quan tâm đến dự án này vào tháng 3 năm 2025[10]. Sự tham gia của các nhà đầu tư nước ngoài không chỉ mang lại nguồn vốn mà còn cung cấp kinh nghiệm quản lý và công nghệ tiên tiến, góp phần nâng cao hiệu quả vận hành của các cảng biển Việt Nam[11].

Đánh giá cơ hội và thách thức trong việc nâng cấp hệ thống cảng biển

Upgrading Vietnam’s current seaport system brings many great opportunities, but also comes with many challenges.

First of all, Vietnam has a coastline of more than 3,260 km, located on a very convenient international maritime trade axis. This is a strategic factor that helps our country’s seaports easily become regional and global cargo transit points, especially when the global supply chain is tending to shift to Southeast Asia.

In addition, Vietnam is deeply integrating with the world through free trade agreements such as CPTPP, EVFTA, RCEP… creating conditions for import and export activities to grow strongly, leading to an increase in demand for logistics and maritime transport[12]. Upgrading seaports will help solve the overload situation at some key ports such as Cat Lai, Tan Cang – Cai Mep and improve national competitiveness.

Bên cạnh đó, xu hướng chuyển đổi số trong ngành logistics cũng tạo cơ hội để hệ thống cảng biển Việt Nam ứng dụng công nghệ thông tin và tự động hóa vào công tác quản lý, vận hành cảng. Các sáng kiến như cảng thông minh và Port Community System (PCS) sẽ giúp tối ưu hóa thời gian, chi phí và hiệu quả xử lý hàng hóa.

Notably, the Government’s determination to invest in and improve logistics infrastructure through major projects has also attracted more attention from foreign investors. The fact that large corporations such as YCH (Singapore), DP World (UAE), Hutchison Ports (Hong Kong), PSA (Singapore) have shown their interest in investing in Vietnam has partly demonstrated the strong development potential of the seaport industry.

However, Vietnam’s current seaport system also faces many challenges.

Một trong những thách thức lớn nhất là sự mất cân đối giữa các vùng cảng biển. Trong khi các cảng biển phía Nam như Cái Mép – Thị Vải có khả năng tiếp nhận tàu lớn và hoạt động hiệu quả, nhiều cảng ở khu vực miền Trung và miền Bắc có quy mô nhỏ, cơ sở hạ tầng hạn chế và tuyến luồng nông, dẫn đến chi phí vận chuyển cao và năng lực cạnh tranh thấp[13].

Tiếp theo là tình trạng thiếu kết nối đồng bộ giữa các cảng biển và các hệ thống hạ tầng logistics khác như đường bộ, đường sắt và cảng cạn (ICD). Điều này làm giảm hiệu quả vận chuyển hàng hóa từ cảng đến các khu công nghiệp và trung tâm phân phối. Chẳng hạn, cảng Cái Mép dù có tiềm năng lớn nhưng vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, gây ùn tắc và kéo dài thời gian vận chuyển[14].

Ngoài ra, việc ứng dụng công nghệ thông tin và tự động hóa trong quản lý cảng vẫn còn hạn chế. Hầu hết các cảng biển vẫn được vận hành thủ công, phụ thuộc nhiều vào lao động, dẫn đến hiệu quả khai thác thấp. Mức độ sẵn sàng cho chuyển đổi số giữa các cảng không đồng đều, gây khó khăn cho việc tích hợp hệ thống và chia sẻ dữ liệu giữa các bên liên quan[15].

Cuối cùng, cạnh tranh trong khu vực cũng là một yếu tố đáng cân nhắc. Các quốc gia trong khu vực như Singapore, Malaysia và Thailand đang đầu tư mạnh vào cơ sở hạ tầng cảng và logistics, với mục tiêu trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa của khu vực. Nếu Việt Nam không nhanh chóng nâng cấp và cải thiện năng lực, nguy cơ đánh mất vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu là hoàn toàn có thể xảy ra.

Phần kết luận

Với vị trí địa lý thuận lợi, nhu cầu thị trường ngày càng tăng và sự quan tâm từ các nhà đầu tư quốc tế, Việt Nam có tiềm năng lớn để trở thành trung tâm logistics và cảng biển của Đông Nam Á.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa điều đó, cần có sự tham gia đồng bộ của Chính phủ, doanh nghiệp và các bên liên quan. Đầu tư đúng mức vào cơ sở hạ tầng, nâng cao năng lực quản lý cảng, thúc đẩy chuyển đổi số, cùng với việc hoàn thiện thể chế và chính sách thu hút đầu tư – tất cả sẽ là những yếu tố then chốt để nâng cấp hệ thống cảng biển Việt Nam lên một tầm cao mới.

[1] https://vantage-logistics.com.vn/goods-throughput-at-vietnam-seaports-by-2023-and-forecast-to-2030-bv247.htm

[2] https://www.dnse.com.vn/senses/tin-tuc/nganh-cang-bien-viet-nam-nhung-sieu-cang-ket-noi-chuoi-cung-ung-toan-cau-va-tam-nhin-vuon-xa-34094273

[3] https://ictvietnam.vn/nen-tang-cang-bien-viet-nam-canh-tranh-voi-cac-san-pham-tuong-duong-cua-nuoc-ngoai-67123.html

[4] https://tcnn.vn/news/detail/66209/Viet-Nam-tich-cuc-tham-gia-vao-cac-Hiep-dinh-thuong-mai-tu-do-va-cac-Hiep-dinh-thuong-mai-tu-do-the-he-moi.html

[5] https://valoma.vn/wp-content/uploads/2023/12/Bao-cao-Logistics-Viet-Nam-2023.pdf

[6] https://thitruongtaichinh.kinhtedothi.vn/chung-khoan/he-lo-doanh-nghiep-cang-bien-co-muc-xep-hang-tin-nhiem-cao-nhat-128833.html

[7] https://consosukien.vn/quy-hoa-ch-pha-t-trie-n-he-tho-ng-ca-ng-bie-n-vie-t-nam.htm

[8] https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/thu-tuong-chinh-phu-phe-duyet-ke-hoach-thuc-hien-quy-hoach-phat-trien-cang-bien-viet-nam-119230726141229576.htm

[9] https://vimc.co/en/buoc-tien-moi-tai-sieu-du-an-cang-trung-chuyen-quoc-te-can-gio/

[10] https://baodautu.vn/tap-doan-ych-singapore-tim-kiem-co-hoi-dau-tu-vao-cang-lien-chieu-d252023.html

[11] https://vimc.co/en/dinh-huong-chien-luoc-phat-trien-dung-dan/

[12] https://trungtamwto.vn/hiep-dinh-khac/16611-cac-fta-moi-cua-viet-nam-se-bo-tro-cho-nhau-nhu-the-nao

[13] https://vlr.vn/quy-hoach-cang-bien-van-chuyen-manh-mun-thieu-dong-bo-1628.html

[14] https://vlr.vn/phat-trien-ket-cau-ha-tang-cang-bien-phai-phuc-vu-logistics-2604.html

[15] https://www.vcci.com.vn/news/phu-xanh-ha-tang-cang-bien-dang-dat-ra-nhieu-thach-thuc

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào trong bài viết này, vui lòng trích dẫn nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.