Quốc hội Việt Nam đã thông qua Luật số 122/2025/QH15 về Thương mại điện tử vào ngày 10 tháng 12 năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026. Luật mới này thay thế các quy định cũ dựa trên nghị định (đặc biệt là Nghị định 52/2013/ND-CP) bằng một khung pháp lý thống nhất. Luật mở rộng các loại hình nền tảng, bắt buộc đăng ký/cấp phép đối với các nền tảng trong nước và áp đặt các nghĩa vụ mới nghiêm ngặt hơn đối với các sàn thương mại điện tử, người bán hàng trực tuyến, nhà tiếp thị liên kết và các nhà kinh doanh xuyên biên giới. Những thay đổi chính bao gồm tăng cường tính minh bạch, xác minh danh tính bắt buộc, trách nhiệm liên đới đối với thiệt hại người tiêu dùng và các yêu cầu mới về đăng ký hoặc hiện diện tại địa phương đối với các nền tảng nước ngoài.

Tổng quan

Luật Thương mại điện tử năm 2025 (có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026) tạo khung pháp lý toàn diện cho hoạt động thương mại trực tuyến của các chủ thể trong và ngoài nước. Luật này áp dụng cho tất cả các tổ chức và cá nhân thực hiện thương mại điện tử tại Việt Nam, được định nghĩa rộng rãi là bất kỳ hoạt động giao dịch thương mại nào được thực hiện bằng phương tiện điện tử. Luật mới được cấu trúc thành 7 chương và 41 điều, được xây dựng theo định hướng phát triển và tạo thuận lợi, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp và người tiêu dùng, với nhiều quy định mới và đáng chú ý.[1].

Prime Minister: The E-Commerce Law must both ensure effective regulation and foster development

Nguồn: VGP/Nhật Bắc

Đáng chú ý, luật này loại trừ rõ ràng các lĩnh vực chuyên biệt đã được điều chỉnh bởi các luật khác (ví dụ: ngân hàng, giao dịch chứng khoán và cửa hàng ứng dụng trực tuyến). Luật đưa ra các lệnh cấm chung đối với các sản phẩm và hành vi bất hợp pháp, chẳng hạn như bán hàng giả, hàng lậu, hàng hết hạn hoặc hàng kém chất lượng, và tham gia vào hành vi gian lận hoặc lừa dối người tiêu dùng đều bị nghiêm cấm. Vi phạm có thể bị phạt hành chính, chặn hoặc đình chỉ chức năng nền tảng, và thậm chí bị truy tố hình sự.

Cập nhật các điều khoản và ý nghĩa chính

Mở rộng phạm vi và khả năng áp dụng của quy định

Khác với Nghị định số 52/2013/ND-CP (được sửa đổi bởi Nghị định số 85/2021/ND-CP), Luật Thương mại điện tử năm 2025 (“Luật Thương mại điện tử 2025”) không còn giới hạn phạm vi điều chỉnh chỉ đối với các trang web thương mại điện tử truyền thống hoặc các sàn giao dịch trực tuyến. Luật này là luật đầu tiên công nhận bốn loại hình nền tảng thương mại điện tử khác nhau, phản ánh các mô hình kinh doanh trực tuyến đa dạng:

Nền tảng thương mại điện tử bán hàng trực tiếp: Một nền tảng thương mại điện tử được thành lập bởi một tổ chức hoặc cá nhân để trực tiếp bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ (các sàn thương mại điện tử truyền thống hoặc các trang web bán lẻ).

Các nền tảng thương mại điện tử trung gian: Một nền tảng thương mại điện tử cho phép các tổ chức hoặc cá nhân khác đăng ký tài khoản để giới thiệu, bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ trên nền tảng đó.

Các nền tảng thương mại điện tử trên mạng xã hội: Một nền tảng mạng xã hội tích hợp ít nhất một trong các chức năng sau: giao tiếp trực tuyến, đặt hàng trực tuyến hoặc bán hàng trực tiếp, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc hình thành hợp đồng và tiến hành các hoạt động thương mại điện tử.

Các nền tảng thương mại điện tử tích hợp: Các nền tảng tích hợp nhiều trang web/ứng dụng thương mại điện tử vào một dịch vụ duy nhất.

Việc phân loại này đóng vai trò là cơ sở quan trọng để xác định chính xác trách nhiệm pháp lý tương ứng của mỗi thực thể, phù hợp với vai trò và mức độ tham gia của họ trong giao dịch.

Major e-commerce platforms in Vietnam

Nguồn: Cafebiz

Ngoài ra, Luật Thương mại điện tử năm 2025 còn đưa ra các quy định toàn diện về:

– Chính sách phát triển thương mại điện tử

– Các nền tảng thương mại điện tử và trách nhiệm của các tổ chức và cá nhân tham gia vào hoạt động thương mại điện tử

– Các hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới

– Trách nhiệm của các đơn vị cung cấp dịch vụ hỗ trợ thương mại điện tử

– Ứng dụng công nghệ trong quản lý nhà nước và thực thi pháp luật đối với các hành vi vi phạm trong lĩnh vực thương mại điện tử.

Theo Điều 2 của Luật Thương mại điện tử năm 2025, luật này áp dụng cho cả các tổ chức và cá nhân trong và ngoài nước tham gia hoạt động thương mại điện tử tại Việt Nam.

Nghĩa vụ của các nhà điều hành nền tảng

Tất cả các nền tảng thương mại điện tử, bất kể loại hình nào, đều phải đối mặt với các nghĩa vụ mới về tính minh bạch và bảo vệ người tiêu dùng. Trên thực tế, điều này có nghĩa là:

Tiết lộ thông tin: Các nền tảng phải công khai rõ ràng bằng tiếng Việt thông tin về đơn vị vận hành, chính sách bảo mật/quyền riêng tư, cũng như quyền và nghĩa vụ của người mua và người bán. Họ cũng phải giải thích cách thức gửi và giải quyết khiếu nại, đảm bảo các kênh phản hồi dễ tiếp cận và thân thiện với người dùng. Các nền tảng lớn phải báo cáo định kỳ thông qua Hệ thống quản lý thương mại điện tử quốc gia.

Tính minh bạch giao dịch: Các nền tảng có chức năng mua hàng trực tuyến phải công bố cấu trúc giá cả, phí, điều khoản thanh toán và giao hàng, tiêu chí xếp hạng sản phẩm, quy tắc phát trực tiếp và chính sách hoàn trả/hoàn tiền. Người mua phải có thể xem xét các điều khoản hợp đồng trước khi xác nhận đơn đặt hàng. Dữ liệu giao dịch phải được lưu giữ ít nhất ba năm sau khi hợp đồng hoàn tất.

Giám sát và gỡ bỏ nội dung: Các nền tảng phải “kiểm duyệt” hoặc chặn bất kỳ bài đăng nào của người bán vi phạm pháp luật Việt Nam, ví dụ như các mặt hàng bị cấm, hàng giả, hàng lậu hoặc hàng vi phạm sở hữu trí tuệ. Khi nhận được thông báo về nội dung bất hợp pháp hoặc bất kỳ yêu cầu nào từ cơ quan quản lý, các nền tảng phải nhanh chóng xóa hoặc vô hiệu hóa các bài đăng vi phạm.

Thu hồi sản phẩm và hoàn tiền: Khi phát hiện sản phẩm lỗi, các nền tảng phải phối hợp thu hồi sản phẩm, thông báo cho khách hàng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc trả lại hàng và đảm bảo bồi thường theo đúng luật bảo vệ người tiêu dùng.

Tính minh bạch của thuật toán: Các nền tảng sử dụng thuật toán để xếp hạng hoặc đề xuất sản phẩm phải công khai các yếu tố chính được sử dụng trong các thuật toán đó. Người mua phải có khả năng xem lý do tại sao một số sản phẩm nhất định được ưu tiên.

Trách nhiệm pháp lý: Các nền tảng phải chịu trách nhiệm liên đới đối với thiệt hại mà người tiêu dùng phải gánh chịu nếu họ không thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ pháp lý, cho phép người mua bị ảnh hưởng có thể yêu cầu bồi thường từ cả người bán và nền tảng.

Do đó, các nền tảng trong nước và trung gian phải đối mặt với gánh nặng tuân thủ nghiêm ngặt hơn nhiều so với trước đây. Họ phải thực hiện việc kiểm tra người bán thường xuyên (bao gồm xác minh giấy phép kinh doanh và các tài liệu chứng minh chất lượng sản phẩm do người bán cung cấp), kiểm tra nội dung theo thời gian thực, cơ chế gỡ bỏ nhanh chóng, quy trình chăm sóc khách hàng và hệ thống lưu trữ hồ sơ. Các nền tảng trung gian cũng phải xác thực danh tính của người bán (và người bán nước ngoài bằng các tài liệu pháp lý) trước khi cho phép bán hàng. Các nền tảng mạng xã hội có chức năng bán hàng cũng có những nhiệm vụ tương tự, cộng thêm việc tách biệt nội dung thuần túy xã hội khỏi các bài đăng thương mại.

Thương mại trực tuyến và tiếp thị liên kết

Luật năm 2025 là luật đầu tiên quy định rõ ràng về bán hàng trực tuyến và tiếp thị liên kết tại Việt Nam. Đây là những điều khoản hoàn toàn mới được đưa ra để lấp đầy những khoảng trống pháp lý hiện có. Những phân khúc phát triển nhanh chóng này có những quy định cụ thể:

Bán hàng trực tuyến: Các nền tảng phải công bố quy định về phát trực tiếp và thực thi chúng. Họ phải xác minh và ghi lại danh tính của mỗi người dẫn chương trình phát trực tiếp trước khi phát sóng. Trong quá trình phát trực tiếp, người dẫn chương trình không được đưa ra những tuyên bố sai sự thật hoặc gây hiểu nhầm về sản phẩm, không được hiển thị nội dung phi đạo đức và phải chấm dứt luồng phát ngay lập tức khi có yêu cầu từ cơ quan quản lý. Các nền tảng phải cung cấp cảnh báo trên màn hình đối với bất kỳ sản phẩm nào có rủi ro cao và phải lưu trữ tất cả video/âm thanh phát trực tiếp trong ít nhất một năm để kiểm tra.

Tiếp thị liên kết: Các công ty và cá nhân cung cấp dịch vụ tiếp thị liên kết (dựa trên giới thiệu) phải xác minh danh tính của từng người làm tiếp thị liên kết trước khi cho phép họ sử dụng liên kết hoặc mã. Họ không được phép tạo liên kết đến hàng hóa bất hợp pháp hoặc chưa đăng ký, và phải xóa các liên kết liên kết bất hợp pháp khi nhận được thông báo. Bản thân người làm tiếp thị liên kết phải cung cấp giấy tờ tùy thân cho nhà cung cấp dịch vụ và không được quảng bá sản phẩm trên các nền tảng chưa đăng ký hoặc bị cấm.

Thương mại điện tử xuyên biên giới

Đối với các công ty nước ngoài, luật mới nhấn mạnh trách nhiệm giải trình trước các cơ quan chức năng Việt Nam. Luật quy định rằng các nền tảng thương mại điện tử nước ngoài sử dụng tiếng Việt, tên miền “.vn” hoặc đạt ngưỡng giao dịch nhất định tại Việt Nam phải thành lập pháp nhân hoặc chỉ định người đại diện được ủy quyền tại Việt Nam.

Cơ quan địa phương được ủy quyền: Theo quy định, nhà điều hành nước ngoài của nền tảng bán hàng trực tuyến tại Việt Nam phải chỉ định một pháp nhân Việt Nam (công ty con hoặc chi nhánh) hoặc tổ chức được ủy quyền khác để thay mặt mình hành động.

Người đại diện được ủy quyền: Nếu nền tảng nước ngoài là một bên trung gian hoặc nền tảng mạng xã hội không có Để đặt hàng, cần phải chỉ định một đại diện Việt Nam để liên lạc với các cơ quan chức năng.

Pháp nhân cho các nền tảng phức tạp: Các nền tảng trung gian hoặc thương mại điện tử xã hội có chức năng đặt hàng, cũng như bất kỳ nền tảng thương mại điện tử tích hợp nào, đều phải thành lập pháp nhân Việt Nam.

Trong trường hợp một hiệp ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có điều khoản cấm yêu cầu thành lập pháp nhân, đối với các nhà điều hành nền tảng nước ngoài không có sự hiện diện thương mại tại Việt Nam, Luật yêu cầu phải đặt cọc bảo đảm tại ngân hàng để đảm bảo bồi thường cho người tiêu dùng và thực hiện các nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước.

Tóm lại, các công ty xuyên biên giới nên coi Việt Nam là một thị trường có “quyền tiếp cận thị trường có điều kiện” đối với thương mại điện tử. Họ cần chuẩn bị cho (a) quy trình đăng ký chính thức, (b) khả năng cấp phép hoặc thành lập pháp nhân địa phương, và (c) tuân thủ các quy định của Việt Nam, ngay cả khi máy chủ và hoạt động quản lý của họ đặt ở nước ngoài. Những điều khoản này không có trong chế độ cũ và chúng giúp Việt Nam phù hợp với xu hướng toàn cầu trong việc điều chỉnh các dịch vụ công nghệ nước ngoài.

Dữ liệu, Công nghệ và Giám sát

Luật này đưa ra các cơ chế thực thi kỹ thuật số, tập trung vào Hệ thống Quản lý Thương mại điện tử quốc gia (http://online.gov.vn/), nơi các nền tảng và dịch vụ hỗ trợ đăng ký, báo cáo và nhận thông báo của chính phủ. Đây là hệ thống được Bộ Công Thương phát triển, quản lý, vận hành và sử dụng một cách đồng bộ và thống nhất để giám sát và thúc đẩy sự phát triển của thương mại điện tử, và được kết nối với Cổng Dịch vụ Công cộng Quốc gia. Hệ thống này cũng sẽ công bố các nền tảng thương mại điện tử được phê duyệt và các nhà cung cấp hợp đồng điện tử được chứng nhận, góp phần tăng tính minh bạch. Tất cả các nền tảng và một số nhà cung cấp dịch vụ hỗ trợ nhất định (logistics, thanh toán, trung tâm dữ liệu, v.v.) phải nhập dữ liệu vào hệ thống này khi được yêu cầu. Cơ sở dữ liệu thương mại điện tử được kết nối sẽ cho phép giám sát liên ngành, cho phép các cơ quan quản lý truy cập thông tin người bán, lịch sử giao dịch và dữ liệu logistics để kiểm tra và giám sát rủi ro.

Các nền tảng phải lưu giữ hồ sơ (ít nhất là hồ sơ đơn đặt hàng trong ba năm) và triển khai hệ thống giải quyết tranh chấp. Luật cũng quy định việc tuân thủ khung pháp lý về bảo vệ dữ liệu và an ninh mạng của Việt Nam, bao gồm các biện pháp bảo vệ dữ liệu xuyên biên giới, đảm bảo sự phù hợp hoàn toàn về mặt pháp lý và thực thi phối hợp.

Bảo vệ người tiêu dùng và trách nhiệm pháp lý

Luật này tăng cường bảo vệ người tiêu dùng và nâng cao tính minh bạch trong môi trường kỹ thuật số. Luật yêu cầu các nền tảng thương mại điện tử phải công khai thông tin toàn diện về quyền sở hữu, chính sách bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia, cũng như các tiêu chí chính của thuật toán được sử dụng để ưu tiên hiển thị sản phẩm.[2]Người bán chỉ được phép hoạt động sau khi hoàn tất xác minh danh tính điện tử, qua đó tăng cường niềm tin của người tiêu dùng và cải thiện an toàn tổng thể trong các giao dịch trực tuyến.

Hoàn thiện và nâng cao hệ sinh thái dịch vụ hỗ trợ thương mại điện tử.

Luật này đưa ra các quy định bổ sung áp dụng cho các tổ chức cung cấp dịch vụ hỗ trợ thương mại điện tử, bao gồm dịch vụ cơ sở hạ tầng kỹ thuật, dịch vụ thanh toán và trung gian thanh toán, hậu cần và chứng nhận hợp đồng điện tử. Các tổ chức này phải đảm bảo an ninh thông tin và bảo vệ dữ liệu, đồng thời phối hợp với các nhà điều hành nền tảng trong việc ngăn ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật.

Hình phạt và việc thực thi

Vi phạm pháp luật sẽ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Luật này bổ sung các hình phạt về mặt vận hành vào các khoản phạt truyền thống. Cơ quan quản lý có thể ra lệnh cho các nền tảng chặn truy cập hoặc đình chỉ các chức năng thương mại điện tử nếu xảy ra vi phạm nghiêm trọng. Có thể bị truy tố hình sự đối với các hành vi nghiêm trọng (ví dụ: cố ý tạo điều kiện cho việc buôn bán hàng hóa bị cấm hoặc gian lận quy mô lớn). Các dịch vụ hỗ trợ (thanh toán, hậu cần, nhà cung cấp chứng nhận điện tử) cũng phải ngừng cung cấp dịch vụ cho bất kỳ nền tảng nào bị công khai cáo buộc vi phạm luật thương mại điện tử.

Kết luận

Luật này được xây dựng theo định hướng phát triển, đặt doanh nghiệp và người dân làm trung tâm, đồng thời bảo vệ quyền tự do kinh doanh trong khuôn khổ pháp luật. Luật tạo ra một sân chơi minh bạch, ổn định và bình đẳng, khuyến khích các doanh nghiệp tư nhân, hộ kinh doanh và cá nhân đầu tư, áp dụng công nghệ, đổi mới mô hình kinh doanh và tham gia sâu hơn vào các hoạt động thương mại điện tử.

Đọc thêm

Thị trường xuất khẩu thương mại điện tử của Việt Nam và triển vọng tăng trưởng trong tương lai

Tóm tắt thị trường TMĐT Việt Nam năm 2024 và triển vọng tương lai

* Lưu ý: Nếu bạn muốn trích dẫn thông tin trong bài viết này, vui lòng ghi rõ nguồn và kèm theo link bài viết để đảm bảo tôn trọng bản quyền.

[1] https://vanban.chinhphu.vn/?pageid=27160&docid=216503&classid=1&orggroupid=1

[2] https://thanhtra.com.vn/doanh-nghiep-70CE54C31/luat-thuong-mai-dien-tu-hieu-luc-tu-172026-co-gi-moi-fd5a097f0.html