Bảng. Các dự án FDI đáng chú ý của Trung Quốc tại Việt Nam

Nguồn: B&Company tổng hợp

Phân bổ đầu tư theo địa lý

Các doanh nghiệp Trung Quốc đang lựa chọn địa điểm một cách chiến lược tại các trung tâm công nghiệp của Việt Nam. Các khu vực trọng điểm bao gồm những tỉnh phía Bắc như Bắc Ninh[7], Bắc Giang[8], và Hải Dương[9], nơi có lợi thế gần biên giới Trung Quốc, các cảng lớn và mạng lưới kinh tế của Hà Nội. Tại miền Nam Việt Nam, Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương[10], và Đồng Nai[11] được ưa chuộng nhờ cơ sở hạ tầng phát triển, lực lượng lao động có tay nghề và khả năng tiếp cận các tuyến thương mại quốc tế.

Việc thành lập các khu công nghiệp chuyên biệt dành cho nhà đầu tư nước ngoài, trong đó có các doanh nghiệp Trung Quốc, đã further thúc đẩy xu hướng này. Các khu công nghiệp này thường cung cấp ưu đãi thuế, quy trình hành chính tinh gọn và khả năng tiếp cận các ngành công nghiệp hỗ trợ.

Cơ hội đối với Trung Quốc

Đầu tư của Trung Quốc tại Việt Nam mang lại những cơ hội đáng kể, được thúc đẩy bởi các yếu tố kinh tế, địa chính trị và công nghiệp mang tính chiến lược.

a. Lợi thế kinh tế và địa chính trị chiến lược

Vị trí gần Trung Quốc của Việt Nam mang lại những lợi thế về logistics, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tích hợp chuỗi cung ứng hiệu quả. Chiến lược “Trung Quốc cộng Một” được nhiều doanh nghiệp Trung Quốc áp dụng nhằm đa dạng hóa các cơ sở sản xuất để giảm thiểu rủi ro liên quan đến việc phụ thuộc quá mức vào Trung Quốc. Với chi phí lao động cạnh tranh và các hiệp định thương mại thuận lợi, Việt Nam đã trở thành điểm đến ưu tiên cho các nỗ lực đa dạng hóa này.

b. Hợp tác công nghiệp và công nghệ

Tăng trưởng công nghiệp của Việt Nam, đặc biệt trong các lĩnh vực điện tử, ô tô và năng lượng tái tạo, phù hợp với các ưu tiên đầu tư của Trung Quốc. Các doanh nghiệp Trung Quốc đang ngày càng gia tăng đầu tư vào các ngành công nghệ cao tại Việt Nam, như sản xuất chất bán dẫn và các dự án năng lượng xanh.

c. Phát triển cơ sở hạ tầng và kết nối

Các dự án cơ sở hạ tầng đang được triển khai, bao gồm phát triển các tuyến đường sắt cao tốc kết nối Trung Quốc và Việt Nam, góp phần tăng cường kết nối và thúc đẩy thương mại. Những sáng kiến này là một phần trong các nỗ lực rộng hơn nhằm củng cố quan hệ kinh tế và cải thiện hội nhập khu vực

Thách thức và rủi ro

Mặc dù có nhiều lợi thế, sự mở rộng của các doanh nghiệp Trung Quốc tại Việt Nam không phải là không có thách thức. Một trong những vấn đề chính là môi trường pháp lý. Mặc dù Chính phủ Việt Nam đã nỗ lực đơn giản hóa các thủ tục đầu tư, tình trạng thủ tục hành chính rườm rà, thực thi chính sách thiếu nhất quán và khuôn khổ pháp lý chưa rõ ràng có thể gây khó khăn cho các doanh nghiệp nước ngoài.

Thị trường lao động Việt Nam tuy có chi phí cạnh tranh nhưng đang thiếu hụt lao động kỹ thuật lành nghề so với Trung Quốc. Thách thức này đặc biệt đáng quan ngại trong các lĩnh vực như điện tử, nơi năng lực sản xuất chính xác và kỹ thuật đóng vai trò then chốt.

Một mối quan ngại khác là mức độ sẵn sàng của cơ sở hạ tầng. Mặc dù Việt Nam đã đạt được những tiến bộ đáng kể trong việc cải thiện đường sá, cảng biển và các khu công nghiệp, một số khu vực nội địa và nông thôn vẫn thiếu hệ thống giao thông và tiện ích đáng tin cậy, ảnh hưởng đến hiệu quả vận hành.

Bên cạnh đó, cần xem xét các rủi ro địa chính trị. Chính phủ Hoa Kỳ ngày càng cảnh giác với các hoạt động chuyển tải, trong đó hàng hóa được chuyển hướng hoặc chỉ được gia công tối thiểu tại Việt Nam nhằm né tránh thuế quan áp dụng đối với sản phẩm Trung Quốc. Sự giám sát này có thể dẫn đến căng thẳng thương mại hoặc các hạn chế mới nếu các doanh nghiệp bị phát hiện tham gia vào những hoạt động như vậy.

Triển vọng và kết luận

Dòng vốn và sự gia tăng hiện diện của các doanh nghiệp Trung Quốc tại Việt Nam cho thấy những chuyển biến trong động lực của ngành sản xuất toàn cầu và hợp tác khu vực. Đối với Việt Nam, đây là cơ hội đặc biệt để củng cố vị thế trong các chuỗi cung ứng toàn cầu, tạo việc làm, đồng thời thu hút công nghệ và chuyên môn. Đối với Trung Quốc, Việt Nam mang lại một cơ sở gần, ổn định về chính trị và có chi phí hiệu quả để hỗ trợ các tham vọng toàn cầu cũng như quản lý các rủi ro liên quan đến thương mại.

Khi quan hệ kinh tế song phương tiếp tục được tăng cường, yếu tố then chốt quyết định thành công dài hạn sẽ là bảo đảm lợi ích chung, tuân thủ quy định và thực hiện các hoạt động kinh doanh bền vững. Hợp tác chiến lược giữa chính phủ hai nước, chính sách đầu tư rõ ràng và hành vi có trách nhiệm của doanh nghiệp sẽ đóng vai trò thiết yếu trong việc tối đa hóa cơ hội đồng thời giảm thiểu các rủi ro liên quan.

Việt Nam nhiều khả năng sẽ tiếp tục là điểm đến ưu tiên cho đầu tư của Trung Quốc trong những năm tới, đặc biệt khi các nhà sản xuất toàn cầu tìm kiếm các phương án thay thế để đa dạng hóa hoạt động sản xuất trong bối cảnh cục diện địa chính trị không ngừng biến động. Nếu được quản lý hiệu quả, xu hướng này không chỉ thúc đẩy phát triển kinh tế của Việt Nam mà còn góp phần định hình lại trật tự kinh tế khu vực tại Đông Á và Đông Nam Á.

[1] https://www.z2data.com/insights/everything-you-need-to-know-about-china-plus-one

[2] https://theinvestor.vn/chinas-electronics-giant-byd-plans-expansion-at-northern-vietnam-plant-d15726.html

[3] https://theinvestor.vn/chinas-goertek-seeks-25-hectare-expansion-in-northern-vietnam-d14393.html

[4] https://vneconomy.vn/techconnect/foxconn-chi-50-trieu-usd-mua-lai-co-phan-cong-ty-cong-nghe-trung-quoc-de-mo-rong-hien-dien-tai-viet-nam.htm

[5] https://www.reuters.com/world/china/shein-set-up-huge-vietnam-warehouse-us-tariff-hedge-sources-say-2025-05-15/

[6] https://en.mae.gov.vn/vietnams-new-regional-position-in-attracting-green-investment-flow-8851.htm

[7] https://theinvestor.vn/china-favors-investment-in-northern-vietnam-province-d9190.html

[8] https://www.vietnam-briefing.com/news/china-manufacturing-presence-vietnam-locations-future-growth.html/

[9] https://vneconomy.vn/chinas-deli-group-to-break-ground-270-mln-stationery-factory-in-hai-duong.htm

[10] https://www.vietnam-briefing.com/doing-business-guide/vietnam/where-to-invest/why-binh-duong-is-a-magnet-for-fdi-in-vietnam

[11] https://www.vietnam-briefing.com/news/china-manufacturing-presence-vietnam-locations-future-growth.html/

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào từ bài viết này, xin vui lòng ghi rõ nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.