Bảng. Các dự án FDI đáng chú ý của Trung Quốc tại Việt Nam

Nguồn: B&Company tổng hợp

Phân bố địa lý của các khoản đầu tư

Các công ty Trung Quốc đang định vị chiến lược tại các trung tâm công nghiệp của Việt Nam. Các khu vực trọng điểm bao gồm các tỉnh phía bắc như Bắc Ninh[7], Bắc Giang[8]và Hải Dương[9], cung cấp sự gần gũi với biên giới Trung Quốc, các cảng lớn và mạng lưới kinh tế của Hà Nội. Ở miền Nam Việt Nam, Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương[10]và Đồng Nai[11] được ưa chuộng vì cơ sở hạ tầng phát triển tốt, lực lượng lao động lành nghề và khả năng tiếp cận các tuyến đường thương mại quốc tế.

Việc thành lập các khu công nghiệp chuyên biệt dành riêng cho các nhà đầu tư nước ngoài, bao gồm cả các công ty Trung Quốc, đã thúc đẩy xu hướng này hơn nữa. Các khu công nghiệp này thường cung cấp các ưu đãi về thuế, thủ tục hành chính đơn giản hóa và tiếp cận các ngành công nghiệp hỗ trợ.

Cơ hội cho Trung Quốc

Đầu tư của Trung Quốc vào Việt Nam mang lại những cơ hội đáng kể, được thúc đẩy bởi các yếu tố kinh tế, địa chính trị và công nghiệp chiến lược.

a. Lợi thế chiến lược về kinh tế và địa chính trị

Vị trí địa lý gần Trung Quốc mang lại lợi thế về logistics, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tích hợp chuỗi cung ứng hiệu quả. Chiến lược “Trung Quốc cộng một”, được nhiều doanh nghiệp Trung Quốc áp dụng, nhằm mục đích đa dạng hóa các cơ sở sản xuất để giảm thiểu rủi ro liên quan đến việc quá phụ thuộc vào Trung Quốc. Việt Nam, với chi phí lao động cạnh tranh và các hiệp định thương mại thuận lợi, đã trở thành điểm đến được ưa chuộng cho những nỗ lực đa dạng hóa này.

b. Hợp tác công nghiệp và công nghệ

Sự phát triển công nghiệp của Việt Nam, đặc biệt là trong các lĩnh vực điện tử, ô tô và năng lượng tái tạo, phù hợp với lợi ích đầu tư của Trung Quốc. Các công ty Trung Quốc đang ngày càng đầu tư vào các ngành công nghệ cao tại Việt Nam, chẳng hạn như sản xuất chất bán dẫn và các dự án năng lượng xanh.

c. Phát triển cơ sở hạ tầng và kết nối

Các dự án cơ sở hạ tầng đang được triển khai, bao gồm phát triển các tuyến đường sắt cao tốc giữa Trung Quốc và Việt Nam, tăng cường kết nối và tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại. Những sáng kiến này là một phần trong những nỗ lực rộng lớn hơn nhằm tăng cường quan hệ kinh tế và cải thiện hội nhập khu vực

Thách thức và rủi ro

Mặc dù có những lợi thế, việc mở rộng của các doanh nghiệp Trung Quốc tại Việt Nam không phải là không có thách thức. Một trong những vấn đề chính là môi trường pháp lý. Trong khi chính phủ Việt Nam đã nỗ lực đơn giản hóa các thủ tục đầu tư, thì tình trạng quan liêu, thực thi chính sách không nhất quán và khuôn khổ pháp lý không rõ ràng có thể gây khó khăn cho các công ty nước ngoài.

Thị trường lao động Việt Nam, mặc dù hiệu quả về mặt chi phí, vẫn phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động kỹ thuật lành nghề so với Trung Quốc. Thách thức này đặc biệt cấp bách trong các ngành như điện tử, nơi mà năng lực sản xuất chính xác và kỹ thuật là rất quan trọng.

Một mối quan tâm khác là sự sẵn sàng về cơ sở hạ tầng. Mặc dù Việt Nam đã đạt được những tiến bộ đáng kể trong việc cải thiện đường sá, cảng biển và khu công nghiệp, một số vùng sâu vùng xa và nông thôn vẫn thiếu giao thông và tiện ích đáng tin cậy, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động.

Hơn nữa, cần phải cân nhắc đến rủi ro địa chính trị. Chính phủ Hoa Kỳ ngày càng cảnh giác với các hoạt động trung chuyển, trong đó hàng hóa được chuyển hướng hoặc xử lý tối thiểu tại Việt Nam để tránh thuế quan đối với các sản phẩm của Trung Quốc. Sự giám sát này có thể dẫn đến căng thẳng thương mại hoặc các hạn chế mới nếu các công ty bị phát hiện tham gia vào các hoạt động như vậy.

Triển vọng và Kết luận

Sự đổ xô của các công ty Trung Quốc vào Việt Nam nhấn mạnh động lực thay đổi của sản xuất toàn cầu và hợp tác khu vực. Đối với Việt Nam, đây là cơ hội duy nhất để củng cố vị thế của mình trong chuỗi cung ứng toàn cầu, tạo việc làm và thu hút công nghệ và chuyên môn. Đối với Trung Quốc, Việt Nam cung cấp một cơ sở gần đó, ổn định về mặt chính trị và hiệu quả về chi phí để bổ sung cho tham vọng toàn cầu của mình và quản lý rủi ro liên quan đến thương mại.

Khi mối quan hệ kinh tế song phương tiếp tục sâu sắc hơn, chìa khóa thành công lâu dài sẽ nằm ở việc đảm bảo lợi ích chung, tuân thủ quy định và hoạt động kinh doanh bền vững. Hợp tác chiến lược giữa các chính phủ, chính sách đầu tư rõ ràng và hành vi doanh nghiệp có trách nhiệm sẽ là điều cần thiết để tối đa hóa các cơ hội trong khi giảm thiểu các rủi ro liên quan.

Việt Nam có khả năng vẫn là điểm đến ưa thích của đầu tư Trung Quốc trong những năm tới, đặc biệt là khi các nhà sản xuất toàn cầu tìm kiếm các giải pháp thay thế để đa dạng hóa sản xuất trong bối cảnh bối cảnh địa chính trị đang thay đổi nhanh chóng. Nếu được quản lý tốt, xu hướng này sẽ không chỉ thúc đẩy phát triển kinh tế của Việt Nam mà còn định hình lại trật tự kinh tế khu vực ở Đông Á và Đông Nam Á.

[1] https://www.z2data.com/insights/everything-you-need-to-know-about-china-plus-one

[2] https://theinvestor.vn/chinas-electronics-giant-byd-plans-expansion-at-northern-vietnam-plant-d15726.html

[3] https://theinvestor.vn/chinas-goertek-seeks-25-hectare-expansion-in-northern-vietnam-d14393.html

[4] https://vneconomy.vn/techconnect/foxconn-chi-50-trieu-usd-mua-lai-co-phan-cong-ty-cong-nghe-trung-quoc-de-mo-rong-hien-dien-tai-viet-nam.htm

[5] https://www.reuters.com/world/china/shein-set-up-huge-vietnam-warehouse-us-tariff-hedge-sources-say-2025-05-15/

[6] https://en.mae.gov.vn/vietnams-new-regional-position-in-attracting-green-investment-flow-8851.htm

[7] https://theinvestor.vn/china-favors-investment-in-northern-vietnam-province-d9190.html

[8] https://www.vietnam-briefing.com/news/china-manufacturing-presence-vietnam-locations-future-growth.html/

[9] https://vneconomy.vn/chinas-deli-group-to-break-ground-270-mln-stationery-factory-in-hai-duong.htm

[10] https://www.vietnam-briefing.com/doing-business-guide/vietnam/where-to-invest/why-binh-duong-is-a-magnet-for-fdi-in-vietnam

[11] https://www.vietnam-briefing.com/news/china-manufacturing-presence-vietnam-locations-future-growth.html/

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào trong bài viết này, vui lòng trích dẫn nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.