Kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam từ Nhật Bản theo sản phẩm (2023 – 2024) (%)

Nguồn: B&Company tổng hợp từ GSO

Về kim ngạch nhập khẩu, điện tử và thép vẫn là những mặt hàng nhập khẩu hàng đầu, nhấn mạnh sức mạnh xuất khẩu công nghiệp của Nhật Bản[6]. Năm 2024, kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam từ Nhật Bản đạt 21,6 tỷ USD, giảm nhẹ 0,2% so với năm 2023.[7]. Đáng chú ý, một số ngành chủ chốt có sự suy giảm, bao gồm máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện, giảm 8,4% so với năm 2023. Máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng thay thế cũng giảm nhẹ 0,1%.[8].

Cơ hội và thách thức cho các công ty Nhật Bản khi mở rộng vào thị trường Việt Nam

Trong ba thập kỷ qua, Việt Nam và Nhật Bản đã phát triển mối quan hệ thương mại song phương mạnh mẽ, được hỗ trợ bởi những nỗ lực tích cực của cả hai chính phủ trong việc thúc đẩy tự do hóa thương mại. Hai nước hiện đang kết nối thông qua bốn hiệp định thương mại tự do (VJEPA, AJCEP, CPTPP và RCEP)[9]), đã làm giảm đáng kể rào cản gia nhập thị trường và mở đường cho sự hợp tác kinh tế lâu dài. Các thỏa thuận này không chỉ có lợi cho các nhà xuất khẩu Việt Nam mà còn mang lại cơ hội đáng kể cho các công ty Nhật Bản muốn mở rộng sang Việt Nam.

Hơn nữa, Việt Nam và Nhật Bản có nền kinh tế bổ sung cho nhau với sự cạnh tranh trực tiếp tối thiểu trong cơ cấu xuất nhập khẩu của họ. Việt Nam chủ yếu xuất khẩu hàng hóa sang Nhật Bản từ các ngành chính như nuôi trồng thủy sản (ví dụ như hải sản), năng lượng và nguyên liệu thô (ví dụ như dầu thô, than), công nghiệp nhẹ (bao gồm dệt may, giày dép, sản phẩm gỗ và cáp điện) và điện tử (đặc biệt là máy tính và linh kiện). Đổi lại, Việt Nam nhập khẩu từ Nhật Bản chủ yếu là đầu vào sản xuất công nghiệp, bao gồm máy móc và thiết bị, linh kiện điện tử, các loại thép và vải, phụ tùng ô tô, nguyên liệu thô cho hàng dệt may và giày dép, nhựa, hóa chất và kim loại. Sự hiệp lực này tạo ra cơ hội cho các công ty Nhật Bản giới thiệu sản phẩm và công nghệ của họ vào thị trường Việt Nam dễ tiếp thu.

Tuy nhiên, các nhà xuất khẩu Nhật Bản phải vượt qua một số thách thức để tiếp cận thị trường Việt Nam. Bao gồm sự cạnh tranh gay gắt của Nhật Bản từ các công ty quốc tế khác và quá trình thích ứng về mặt pháp lý.

Các công ty Nhật Bản sẽ phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các nhà đầu tư nước ngoài khác. Trong những năm gần đây, Việt Nam liên tục được coi là điểm đến ưa thích của các nhà đầu tư nước ngoài. Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, năm 2023, cả nước đã thu hút được 36,61 tỷ USD vốn FDI, tăng 32% so với năm 2022 và là mức cao thứ ba trong 15 năm qua[10]. Vốn giải ngân cũng đạt mức cao kỷ lục khoảng 23,18 tỷ USD[11].

Việc thích ứng với môi trường pháp lý vẫn là một trong những thách thức lớn đối với các nhà đầu tư tìm kiếm cơ hội tại Việt Nam. Trong một cuộc khảo sát do JETRO thực hiện[12] với các doanh nghiệp Nhật Bản đầu tư vào khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, 56% của các công ty Nhật Bản bày tỏ ý định mở rộng hoạt động kinh doanh tại Việt Nam trong vòng 1-2 năm tới[13]. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn còn do dự, một trong những lý do chính là rào cản về thủ tục hành chính, pháp lý. Đáng chú ý, 62% doanh nghiệp được khảo sát cho biết việc xin giấy phép và hoàn tất thủ tục hành chính tại Việt Nam rất phức tạp[14].

Phần kết luận

Nhìn chung, quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Nhật Bản mang lại nhiều cơ hội đáng kể liên quan đến cơ cấu kinh tế bổ sung của hai nước và các điều kiện thuận lợi cho hợp tác song phương được tạo ra bởi nhiều FTA. Tuy nhiên, các công ty Nhật Bản phải luôn nhận thức được những thách thức như cạnh tranh khốc liệt và các thủ tục pháp lý phức tạp trong khi tìm cách mở rộng vào thị trường Việt Nam.

[1] VnEconomy. Xuất khẩu của Việt Nam sang Nhật Bản vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng”Truy cập>

[2] VnEconomy. Xuất khẩu của Việt Nam sang Nhật Bản vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng”Truy cập>

[3] VnEconomy. Xuất khẩu của Việt Nam sang Nhật Bản vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng”Truy cập>

[4] VnEconomy. Xuất khẩu của Việt Nam sang Nhật Bản vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng”Truy cập>

[5] VTV.vn. Việt Nam xuất khẩu gần 25 tỷ đô la hàng hóa sang Nhật BảnTruy cập>

[6] VTV.vn. Việt Nam xuất khẩu gần 25 tỷ đô la hàng hóa sang Nhật BảnTruy cập>

[7] VTV.vn. Việt Nam xuất khẩu gần 25 tỷ đô la hàng hóa sang Nhật BảnTruy cập>

[8] VTV.vn. Việt Nam xuất khẩu gần 25 tỷ đô la hàng hóa sang Nhật BảnTruy cập>

[9] VJEPA – Hiệp định đối tác kinh tế Việt Nam – Nhật Bản, AJCEP – Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện ASEAN – Nhật Bản, CPTPP – Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương, RCEP – Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực

[10] Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam. Tiềm năng và cơ hội thu hút đầu tư nước ngoài của Việt Nam.Truy cập>

[11] Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam. Tiềm năng và cơ hội thu hút đầu tư nước ngoài của Việt Nam.Truy cập>

[12] Tổ chức Thương mại Đối ngoại Nhật Bản

[13] Znews. Doanh nghiệp Nhật Bản ngần ngại đầu tư vào Việt Nam vì thủ tục phức tạpTruy cập>

[14] Znews. Doanh nghiệp Nhật Bản ngần ngại đầu tư vào Việt Nam vì thủ tục phức tạpTruy cập>

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào trong bài viết này, vui lòng trích dẫn nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.