31-05-2016

Nhu cầu đối với dịch vụ y tế tại Việt Nam đang gia tăng trong bối cảnh nền kinh tế phát triển và xã hội già hóa.
Theo Bộ Y tế, số lượt khám bệnh tại bệnh viện đã vượt 122 triệu lượt vào năm 2014 và tốc độ tăng trưởng kép hằng năm (CAGR) của chi phí y tế đạt 14% trong giai đoạn 2004–2013. Năm 2013, con số này đạt 10,67 tỷ USD, tương đương 111,2 USD/người. Bên cạnh đó, số lượng bệnh nhân Việt Nam sử dụng dịch vụ y tế ở nước ngoài cũng gia tăng; năm 2015 ước tính có khoảng 40 nghìn bệnh nhân, với tổng chi tiêu lên tới 2 tỷ USD.
Hãy cùng xem các cơ sở y tế trong nước đang ứng phó như thế nào với thị trường đang thay đổi này.
Tỷ lệ sử dụng giường bệnh bình quân tại các bệnh viện công năm 2014 dao động từ 90 đến 110%. Tại các bệnh viện tuyến trung ương, một giường bệnh được sử dụng chung cho từ hai bệnh nhân trở lên. Bệnh nhân ưu tiên đến các bệnh viện công lớn vì các bệnh viện này có cơ sở vật chất hiện đại hơn so với các trung tâm y tế tuyến dưới. Mặt khác, khu vực bệnh viện tư nhân có 182 cơ sở (trong đó 6 cơ sở thuộc sở hữu nước ngoài, với tổng số giường bệnh khoảng 9.500), chiếm 13,2% tổng số bệnh viện và khoảng 4% tổng số giường bệnh. Các bệnh viện tư nhân này tập trung tại những thành phố lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, với các thương hiệu phổ biến như Vinmec International Hospital (Việt Nam), FV Hospital (Quảng Đông) và Hoan My Medical Corporation (Singapore).
Nhìn chung, khu vực tư nhân hoạt động chưa hiệu quả mặc dù nhu cầu đối với dịch vụ y tế đang gia tăng. Hơn một nửa số bệnh viện tư nhân tại Việt Nam có tỷ lệ sử dụng giường bệnh bình quân từ 20 đến 60%, trong khi các bệnh viện công lại đang quá tải. Trước thực trạng nhiều bệnh viện tư nhân không thể tạo ra nguồn doanh thu ổn định, ông Nguyễn Văn Đệ, Chủ tịch Hiệp hội Bệnh viện Tư nhân Việt Nam, nhận định: “Một nửa số bệnh viện tư nhân đã sụp đổ.” (2014).
Hãy cùng xem xét những lý do khiến các bệnh viện tư nhân không thể thu hút bệnh nhân.
Lý do đầu tiên là nhiều bệnh nhân không tin tưởng vào chất lượng dịch vụ của họ. Do thị trường thiếu nhân lực y tế có trình độ chuyên môn cao, nhiều bệnh viện tư nhân buộc phải thuê người đã nghỉ hưu hoặc nhân viên hiện đang làm việc tại các bệnh viện công làm bán thời gian, đồng thời bố trí các bác sĩ chưa có đủ kinh nghiệm làm việc toàn thời gian.
Bên cạnh đó, các bệnh viện tư nhân này khó cung cấp dịch vụ với mức giá thấp do hoạt động kinh doanh y tế đòi hỏi khoản đầu tư ban đầu lớn. Đây là lý do thứ hai.
Hơn nữa, chính sách của Chính phủ nhằm thúc đẩy thị trường chăm sóc sức khỏe phần nào cản trở các tổ chức tư nhân trong việc quản lý bệnh viện. Cụ thể, “Việc áp dụng mô hình PPP (Hợp tác công tư) tại các bệnh viện công” và “Luật Bảo hiểm y tế” cần được xem xét lại. Theo các quy định này, bệnh viện tư nhân phải cạnh tranh với bệnh viện công, vốn được hưởng sự hỗ trợ từ Chính phủ. Cả hai khu vực đều được phép cung cấp các dịch vụ tự chi trả (tức là các dịch vụ y tế không được bảo hiểm chi trả). Đối với các dịch vụ được bảo hiểm chi trả, bệnh viện tư nhân cũng được phép đăng ký cung cấp, nhưng để thực sự được phê duyệt, họ phải đối mặt với nhiều trở ngại. Bên cạnh đó, Luật Bảo hiểm y tế (2014), trong đó quy định tỷ lệ người tham gia bảo hiểm, lại không đề cập đến chính sách áp dụng cho các dịch vụ được bảo hiểm chi trả tại bệnh viện tư nhân. Đây là lý do khiến những người tham gia bảo hiểm y tế ít có khả năng sử dụng dịch vụ y tế tại các bệnh viện tư nhân.
Mặc dù thị trường được kỳ vọng sẽ tiếp tục mở rộng, bối cảnh đầu tư hiện nay chưa thực sự hấp dẫn. Dù phát triển nền tảng chăm sóc sức khỏe là một trong những chiến lược quốc gia quan trọng nhất, các ưu đãi đầu tư dành cho khu vực tư nhân nên được rà soát để không cản trở tăng trưởng của thị trường.

Các số liệu thống kê về bệnh viện tư nhân (2014)