Tổng quan về thị trường bán dẫn tại Việt Nam

Theo dữ liệu từ Statista Market Insights, doanh thu thị trường bán dẫn Việt Nam được dự báo đạt $18,23 tỷ USD vào năm 2024 và tăng lên $31,39 tỷ USD vào năm 2029, với tốc độ tăng trưởng kép hằng năm (CAGR) là 11.48% trong giai đoạn 2024–2029.[1] Trên toàn cầu, ngành bán dẫn đang trên đà trở thành thị trường trị giá một nghìn tỷ USD vào năm 2030, nhờ nhu cầu mạnh mẽ. Tuy nhiên, lĩnh vực này đang đối mặt với những thách thức cấp thiết, đặc biệt là tình trạng thiếu hụt nhân lực và các hạn chế trong chuỗi cung ứng. [2]

Revenue of the semiconductor industry in Vietnam (Tỷ USD)

Nguồn: Statista

Nhu cầu ngày càng tăng đối với nguồn nhân lực có tay nghề

Trong lĩnh vực thiết kế chip, Việt Nam hiện có khoảng 50–60 doanh nghiệp, chưa bao gồm số lượng startup ngày càng gia tăng nhờ các khoản đầu tư từ những quốc gia như Trung Quốc, Đài Loan và Hoa Kỳ. Mặc dù có sự tăng trưởng này, Việt Nam vẫn phải đối mặt với những thách thức đáng kể trong việc đáp ứng nhu cầu về kỹ sư có tay nghề. Hiện cả nước có hơn 5.000 kỹ sư thiết kế bán dẫn, tập trung phần lớn tại Thành phố Hồ Chí Minh, nơi có hơn 30 doanh nghiệp đang hoạt động. Làn sóng các công ty thiết kế toàn cầu gia nhập Việt Nam được kỳ vọng sẽ tiếp tục làm gia tăng nhu cầu nhân lực.[3]

Trên toàn cầu, chuỗi cung ứng bán dẫn có thể được phân thành bốn phân khúc: thiết kế chip, chế tạo, đóng gói/kiểm thử và sản xuất thiết bị. Việt Nam chủ yếu tham gia vào các công đoạn thiết kế và đóng gói/kiểm thử, trong đó riêng doanh thu thiết kế chip trên toàn cầu đã đạt $215 tỷ USD vào năm 2022. Tuy nhiên, năng lực nhân lực của Việt Nam vẫn còn hạn chế, nhấn mạnh tính cấp thiết của việc phát triển nguồn nhân lực.[4]

Chính sách của Chính phủ và các sáng kiến đào tạo

Vào tháng 9 năm 2024, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Quyết định 1017/QĐ-TTg, đề ra chiến lược phát triển ngành bán dẫn quốc gia và chương trình phát triển nhân lực bán dẫn đến năm 2030, với tầm nhìn dài hạn đến năm 2050.[5]

• – Các mục tiêu bao gồm đào tạo 50.000 kỹ sư bán dẫn có trình độ đại học trở lên vào năm 2028 (15.000 kỹ sư thiết kế và 35.000 kỹ sư chế tạo và đóng gói), tăng lên hơn 100.000 người vào năm 2038. [6]
• – Bên cạnh đó, Chính phủ đặt mục tiêu phát triển ít nhất 5.000 chuyên gia về trí tuệ nhân tạo nhằm hỗ trợ ngành bán dẫn. [7]
• – Đào tạo chuyên sâu về ngành bán dẫn cho 1.300 giảng viên Việt Nam đang giảng dạy tại các viện nghiên cứu, trường đại học, cơ sở hỗ trợ đào tạo và doanh nghiệp.[8]
• Các cơ sở giáo dục đang tích cực điều chỉnh chương trình đào tạo để đáp ứng nhu cầu của ngành. Đáng chú ý, 18 trường đại học và cơ sở giáo dục công lập trên cả nước đã được Chính phủ ưu tiên đầu tư các phòng thí nghiệm bán dẫn nhằm hỗ trợ công tác đào tạo. Trong số này có các cơ sở như Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Huế và Đại học Đà Nẵng, cùng nhiều đơn vị khác.[9]

Hợp tác với các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới cũng là một trọng tâm quan trọng. Một số nghiên cứu điển hình nhấn mạnh sự hợp tác giữa doanh nghiệp và cơ sở giáo dục, bao gồm:

• – Trường Đại học Bách khoa, Đại học Đà Nẵng đã thảo luận về hợp tác với Marvell Group, tập đoàn hàng đầu thế giới trong lĩnh vực thiết kế chip bán dẫn và hạ tầng dữ liệu. Các chủ đề chính bao gồm sự tham gia của Marvell vào các dự án Capstone, chương trình thực tập dành cho sinh viên, hỗ trợ tốt nghiệp, cung cấp thiết bị phục vụ đào tạo và tuyển dụng sinh viên tốt nghiệp.
• – Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật, Đại học Đà Nẵng gần đây đã triển khai khóa đào tạo thiết kế vi mạch kéo dài ba tháng với gần 30 học viên. Chương trình được xây dựng với sự hỗ trợ đáng kể từ Acronic Solutions Company Limited, doanh nghiệp tư nhân Việt Nam duy nhất tại khu vực miền Trung chuyên về thiết kế vi mạch dựa trên FPGA và tích hợp sản phẩm hoàn chỉnh.
• – Trường Đại học Bách khoa, Đại học Đà Nẵng đã tổ chức khóa đào tạo cơ bản về thiết kế vật lý vi mạch VLSI cho khu vực miền Trung. Sáng kiến này do Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư tổ chức, phối hợp với FPT Corporation, Tresemi Organization (Silicon Valley) và Cadence Corporation.[10]

Phần kết luận

Sự ổn định về địa chính trị và chi phí cạnh tranh khiến Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn đối với các công ty bán dẫn quốc tế. Các kỹ sư Việt Nam, nổi tiếng với nền tảng học thuật vững chắc, khả năng thích ứng và tinh thần hợp tác, đang có vị thế thuận lợi để phát triển trong ngành có tốc độ tăng trưởng cao này.[11]

Với các sáng kiến đào tạo được Chính phủ hỗ trợ và sự hợp tác của khu vực tư nhân, Việt Nam có tiềm năng trở thành một nhân tố chủ chốt trong ngành công nghiệp bán dẫn trị giá hàng nghìn tỷ đô la, qua đó tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

[1] https://www.statista.com/outlook/tmo/semiconductors/vietnam#revenue

[2] https://en.vneconomy.vn/vietnam-holds-promise-in-chip-design.htm

[3] https://vneconomy.vn/con-so-muc-tieu-ky-su-ban-dan-cua-viet-nam-du-hap-dan-cac-tap-doan-chip-toan-cau.htm

[4] https://vneconomy.vn/viet-nam-thieu-hut-tram-trong-nguon-nhan-luc-nganh-ban-dan.htm

[5] https://baochinhphu.vn/day-manh-dao-tao-nhan-luc-cho-nganh-cong-nghiep-ban-dan-va-mot-so-nganh-cong-nghe-so-cot-loi-10224120419070798.htm

[6] https://vneconomy.vn/con-so-muc-tieu-ky-su-ban-dan-cua-viet-nam-du-hap-dan-cac-tap-doan-chip-toan-cau.htm

[7]https://phongthanhtra.neu.edu.vn/Resources/Docs/SubDomain/phongthanhtra/Th%C3%B4ng%20bao/625371.pdf

[8]https://phongthanhtra.neu.edu.vn/Resources/Docs/SubDomain/phongthanhtra/Th%C3%B4ng%20bao/625371.pdf

[9] https://phongthanhtra.neu.edu.vn/Resources/Docs/SubDomain/phongthanhtra/Th%C3%B4ng%20bao/625371.pdf

[10] https://giaoducthoidai.vn/doanh-nghiep-cung-tham-gia-dao-tao-nhan-luc-nganh-cong-nghiep-ban-dan-post675283.html

[11] https://vneconomy.vn/con-so-muc-tieu-ky-su-ban-dan-cua-viet-nam-du-hap-dan-cac-tap-doan-chip-toan-cau.htm

Đọc các bài viết khác