Ngành may mặc toàn cầu đang chịu áp lực ngày càng gia tăng do tác động đến môi trường, đóng góp khoảng 10% lượng phát thải carbon toàn cầu.[1] Việc sử dụng hóa chất và thuốc trừ sâu trong canh tác bông truyền thống đã dẫn đến ô nhiễm đất và nguồn nước, thúc đẩy các nhà sản xuất tìm kiếm những vật liệu bền vững hơn.[2] Trong bối cảnh toàn cầu thúc đẩy phát triển bền vững và kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi xanh đã trở thành yếu tố thiết yếu để duy trì năng lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.[3] Các thị trường nhập khẩu như EU, Mỹ và Nhật Bản đang siết chặt các tiêu chuẩn môi trường, yêu cầu tính minh bạch, cắt giảm phát thải carbon, sử dụng năng lượng sạch và tăng cường tái chế.[4] Tại Việt Nam, việc tuân thủ các quy định xanh này đã trở thành yêu cầu tất yếu, đồng thời mở ra cơ hội để doanh nghiệp đầu tư vào các công nghệ và quy trình bền vững.

Tổng quan ngành dệt may Việt Nam

Việt Nam luôn nằm trong nhóm các quốc gia hàng đầu thế giới về xuất khẩu dệt may. Năm 2024, kim ngạch xuất khẩu sản phẩm này đạt gần 44 tỷ USD, chỉ đứng sau Trung Quốc và Bangladesh, đồng thời duy trì ổn định vị trí trong top 3 trong những năm gần đây.[5]

10 countries with the largest textile and garment exports in the world in 2024

(Đơn vị: tỷ USD)

Nguồn: Kirin Capital, Báo cáo Triển vọng Ngành Dệt May 2025

Dệt may, sợi và các loại vải là những nhóm sản phẩm xuất khẩu chủ lực của Việt Nam trong những năm gần đây, chỉ đứng sau các sản phẩm như máy tính và linh kiện, điện thoại và linh kiện, máy móc và phụ tùng… Theo số liệu của Tổng cục Thống kê (GSO) và Hiệp hội Dệt May Việt Nam (Vitas), tính đến năm 2023, cả nước có khoảng 7.000 doanh nghiệp dệt may. Trong đó, 80% là doanh nghiệp vừa và nhỏ, còn 40% là doanh nghiệp FDI. Ngành này tạo việc làm cho 3 triệu lao động, với 70% công suất của ngành dành cho sản xuất. Tổng số doanh nghiệp dệt may Việt Nam trong giai đoạn 2011–2023 có xu hướng gia tăng, qua đó đóng góp đáng kể vào việc duy trì kim ngạch xuất khẩu của sản phẩm này trong nhóm các mặt hàng xuất khẩu chủ lực hàng đầu của Việt Nam.[6]

10 nhóm sản phẩm xuất khẩu có giá trị lớn nhất tại Việt Nam năm 2024

(Đơn vị: tỷ USD)

Nguồn: Tổng cục Hải quan, tổng hợp của B&Company

Năm 2024, kim ngạch xuất khẩu đạt 43,7 tỷ USD, tăng 31.2% so với năm 2023. Trong đó, các doanh nghiệp FDI đóng góp hơn 25 tỷ USD, chiếm khoảng 57% tổng kim ngạch xuất khẩu dệt may của Việt Nam. Ngoài ra, đến cuối tháng 1 năm 2025, kim ngạch xuất khẩu các sản phẩm dệt may đạt 3,5 tỷ USD, tương đương với mức ghi nhận trong tháng 1 năm 2024.[7]

Năng lực cung ứng vật liệu thân thiện với môi trường của Việt Nam

Thị trường trang phục thân thiện với môi trường đang chứng kiến mức độ nhận thức và ứng dụng ngày càng gia tăng đối với các loại sợi tự nhiên và bền vững. Những vật liệu nổi bật đang ngày càng được sử dụng phổ biến bao gồm lyocell, len, lanh, gai dầu, lụa và bông hữu cơ.[8]

Organic cotton

Nguồn: Hiệp hội Dệt May Việt Nam

Về dài hạn, Việt Nam cũng đang nghiên cứu tiềm năng của các vật liệu có nguồn gốc sinh học, chẳng hạn như nhựa sinh học được sản xuất từ tinh bột, đường hoặc bio-ethylene thông qua các quy trình lên men hoặc cơ học.[9] Đây là định hướng chiến lược nhằm giảm sự phụ thuộc vào các loại sợi tổng hợp có nguồn gốc từ dầu mỏ, vốn là mối đe dọa lớn đối với môi trường do không thể phân hủy sinh học, đặc biệt là polyester.

Bên cạnh đó, phát triển nguồn cung nguyên liệu đầu vào tái chế là một trong những cơ hội đầu tư lớn nhất, đồng thời cũng là điểm nghẽn nghiêm trọng nhất của ngành dệt may Việt Nam hiện nay. Với tốc độ tăng trưởng của ngành, ước tính đến năm 2030, Việt Nam có tiềm năng phát sinh 395–600 nghìn tấn (KT) chất thải dệt may có thể tái chế mỗi năm.[10] Nguồn chất thải này rất đa dạng, bao gồm quần áo cũ từ các hộ gia đình, vải vụn, vải thừa, sản phẩm lỗi từ các nhà máy và hàng tồn kho từ các cửa hàng thời trang.[11]

Lượng chất thải dệt may nội địa 395–600 KT này là một nguồn tài nguyên thứ cấp khổng lồ chưa được khai thác, đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các thị trường quốc tế tiếp tục yêu cầu “tăng cường tái chế”.[12] Đầu tư vào các hệ thống phân loại tự động chuyên nghiệp, có thể sử dụng công nghệ hình ảnh hoặc công nghệ hóa học, sẽ giúp giải phóng nguồn cung nguyên liệu thô có giá trị cao, qua đó giảm sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu hoặc vật liệu tái chế chất lượng thấp.

Đặc điểm, năng lực cung ứng và tiềm năng phát triển của vật liệu may mặc bền vững tại Việt Nam

Nguồn: Tổng hợp của B&Company

Nghiên cứu điển hình: Greenyarn – Tiên phong về xơ sợi vải bền vững tại Việt Nam[13]

Greenyarn, công ty con của Bao Lan Textile Company Limited, được thành lập với mục tiêu trở thành doanh nghiệp đầu tiên tại Việt Nam chuyên cung cấp xơ sợi dệt may bền vững. Với triết lý kinh doanh lấy sự hài hòa và cân bằng giữa con người với thiên nhiên làm nguyên tắc định hướng, Greenyarn coi phát triển bền vững không chỉ là tương lai mà còn là yếu tố cạnh tranh quan trọng trong ngành dệt may.

Greenyarn đã thành công trong việc tạo dựng lợi thế cạnh tranh thông qua đa dạng hóa và chuyên môn hóa các sản phẩm xanh.

Greenyarn đã nổi lên như nhà cung cấp sợi bền vững đầu tiên tại Việt Nam, xây dựng nền tảng niềm tin vững chắc và mở rộng thị trường sang các quốc gia như Trung Quốc, châu Âu, Australia và Hoa Kỳ. Công ty không chỉ giúp các doanh nghiệp dệt may Việt Nam dễ dàng tiếp cận nguyên liệu xanh mà còn nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường xuất khẩu, đáp ứng các tiêu chí nghiêm ngặt của các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA). Đồng thời, Greenyarn góp phần bảo vệ môi trường thông qua việc giảm chất thải, thúc đẩy canh tác bông hữu cơ và sử dụng vật liệu tái chế. Công ty cũng nâng cao nhận thức về sức khỏe và an toàn của người tiêu dùng thông qua các sản phẩm sợi an toàn, không độc hại.

Hỗ trợ của Chính phủ và khung ưu đãi tài chính

Hỗ trợ của Chính phủ đóng vai trò then chốt trong việc giảm các rào cản về chi phí vốn đối với các dự án công nghệ xanh.

Ưu đãi ngành công nghiệp hỗ trợ: Các dự án sản xuất sản phẩm công nghiệp hỗ trợ, bao gồm nguyên phụ liệu cho ngành dệt may (xơ, vải), có thể được hưởng ưu đãi thuế theo Nghị định số 57/2021/NĐ-CP. Doanh nghiệp cần nộp hồ sơ và nhận xác nhận ưu đãi từ Bộ Công Thương để được hưởng các chính sách này.[14]

Ưu đãi vốn xanh: Vốn là rào cản lớn nhất đối với đầu tư vào công nghệ hiện đại. Để giải quyết vấn đề này, Quỹ Bảo vệ Môi trường Việt Nam cung cấp nguồn vốn hỗ trợ lớn (trên 3.000 tỷ đồng) cho các dự án liên quan đến tái chế, thu gom và xử lý chất thải và năng lượng xanh. Đặc biệt, thời hạn cho vay tối đa lên đến 10 năm với mức lãi suất ưu đãi đặc biệt, chỉ 2.6%/năm.[15]

The government’s provision of low-interest-rate capital and tax incentives for support industries significantly reduces capital expenditure (CAPEX) for investors. This enables high-tech projects such as chemical recycling or waterless dyeing to become more financially feasible, while reshaping business models, allowing Vietnamese enterprises to compete with technology and sustainability, instead of just competing on labor costs.

Kết luận

The Vietnamese textile and garment industry remains a key export sector, ranking among the top three globally, and is vital to national trade growth. Alongside its success, the industry faces the need to transition towards sustainability by adopting eco-friendly materials and green technologies. The government offers strong support through tax incentives and low-interest green capital, creating a favorable environment for businesses to invest in modern technology and boost competitiveness.

For foreign investors, opportunities abound in the production of bio-based and recycled fibers, such as cellulose fibers (Modal, Tencel), and fibers from new materials like pineapple, banana, and bamboo, as well as recycled polyester, cotton, and nylon. There is also potential in green dyeing technologies, including waterless dyeing and wastewater treatment processes that reduce energy and water use. Investment in green infrastructure, such as eco-friendly textile parks, and supporting services like certification labs (GOTS, GRS) are also key opportunities. In short, Vietnam’s sustainable textile materials market is entering a golden period for FDI, offering investors both cost advantages and the opportunity to be part of a rapidly evolving industry.

[1] Skhcn.daklak.gov.vn, Closed-loop recycling of textile waste: Breakthrough from chemical sorting technology (https://skhcn.daklak.gov.vn/tai-che-khep-kin-phe-thai-det-may-buoc-dot-pha-tu-cong-nghe-phan-loai-hoa-chat-8325.html)

[2] Haitrieu.com, Top 7 Types of Environmentally Friendly Fabrics – Green Materials, Sustainable (https://haitrieu.com/blogs/loai-vai-than-thien-voi-moi-truong/)

[3] Tapchicongthuong.vn, What force drives the “greening” of the supply chain of textile and garment, leather, and footwear? ( https://tapchicongthuong.vn/dong-luc-nao-thuc-day–xanh-hoa–chuoi-cung-ung-det-may–da-giay-129048.htm )

[4] Khcnhungyen.gov.vn, GOTS and GRS Standards: Key Tools to Promote the Textile Industry’s Green Transformation (http://khcnhungyen.gov.vn/tin-tuc/tieu-chuan-gots-va-grs-cong-cu-then-chot-thuc-day-nganh-det-may-chuyen-doi-xanh-3516 )

[5] Kirin Capital, Textile and Garment Industry Outlook Report 2025

[6] Kirin Capital, Textile and Garment Industry Outlook Report 2025

[7] Kirin Capital, Textile and Garment Industry Outlook Report 2025

[8] Haitrieu.com, Top 7 Types of Environmentally Friendly Fabrics – Green Materials, Sustainable (https://haitrieu.com/blogs/loai-vai-than-thien-voi-moi-truong/)

[9] Pvn.vn, Bioplastic and Implementation possibilities in Vietnam (https://pvn.vn/DataStore/Documents/2020/TCDK/T4/Le%20Duong%20Hai%20p.32-39.pdf )

[10] Ungphosuco.vn, Recycling waste from the textile industry in Vietnam (https://ungphosuco.vn/tai-che-chat-thai-cua-nganh-det-may-o-viet-nam/ )

[11] Bactham.net, Recycled textile waste treatment technology: Green solution for sustainable fashion industry (https://bactham.net/cong-nghe-xu-ly-chat-thai-det-may-tai-che.html )

[12] Ungphosuco.vn, Recycling waste from the textile industry in Vietnam (https://ungphosuco.vn/tai-che-chat-thai-cua-nganh-det-may-o-viet-nam/ )

[13] B&Company ‘s compilation, https://greenyarn.vn/

[14] Taxservices.com.vn, Tax incentives for industrial products supporting the textile and garment industry (https://taxservices.com.vn/blogtax/chu-de-hap-dan/uu-dai-thue-cong-nghiep-ho-tro-nganh-det-may.101.html)

[15] Thanhnien.vn, Recyclingplastic textile, garment…will bethe future of theeconomy – Thanh Niên Newspaper (https://thanhnien.vn/tai-che-nhua-det-may-se-la-tuong-lai-cua-nen-kinh-te-185240809184614714.htm)

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào từ bài viết này, xin vui lòng ghi rõ nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.