Ngành dệt may Việt Nam là một ngành kinh tế trọng điểm, đóng góp đáng kể vào nguồn thu xuất khẩu của đất nước và tạo việc làm cho hàng triệu lao động trên toàn quốc. Là một trong những nhà sản xuất và xuất khẩu hàng may mặc hàng đầu thế giới, ngành này đã xây dựng được uy tín vững chắc về chất lượng sản phẩm và tính linh hoạt trong sản xuất, trở thành trung tâm lý tưởng cho nhiều thương hiệu toàn cầu.

Tình hình sản xuất các sản phẩm dệt may tại Việt Nam

Việt Nam là trung tâm sản xuất quan trọng của nhiều thương hiệu thời trang hàng đầu thế giới. Với vị thế chiến lược trong chuỗi cung ứng toàn cầu, ngành dệt may Việt Nam đã thu hút nguồn đầu tư đáng kể từ các tập đoàn lớn. Thành phố Hồ Chí Minh được biết đến là nơi có cảng lớn nhất Việt Nam, trong khi khu vực phía Nam là nơi tập trung nhiều nhà máy may mặc. Khu vực này, vốn được xem là trung tâm dệt may trong nhiều thập kỷ, nổi tiếng với lực lượng lao động dồi dào và lành nghề. Các thương hiệu như NIKE, ADIDAS và UNIQLO đã lựa chọn Việt Nam làm cơ sở sản xuất chủ chốt.

Ví dụ về các thương hiệu được sản xuất tại Việt Nam

Nguồn: Biên soạn B&Company

Theo Vitas, năm 2023, ngành dệt may Việt Nam có khoảng 7.000 doanh nghiệp. Đáng chú ý, 80% trong số này là các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), trong khi các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) chỉ chiếm hơn 10%. Ngành sử dụng 3 triệu lao động, với 70% năng lực được dành cho hoạt động sản xuất. Số liệu thống kê của Vitas cũng cho thấy 70% trong tổng số hơn 3.800 nhà máy dệt may hoạt động trong lĩnh vực sản xuất hàng may mặc, trong khi chỉ 6% sản xuất sợi, 17% sản xuất vải và 4% là các cơ sở nhuộm.

Các nhà máy dệt may tại Việt Nam, cập nhật đến 2023

100%= ~3.800 nhà máy

Nguồn: Kinh tế VN

Tình hình xuất khẩu dt may các sản phẩm Ở Việt Nam

Là một trung tâm sản xuất dệt may trọng điểm, Việt Nam đã trở thành quốc gia dẫn đầu thế giới về xuất khẩu dệt may. Đáng chú ý, ngành này đã thể hiện khả năng phục hồi đáng kể, nhanh chóng phục hồi mạnh mẽ sau đại dịch Covid-19. Theo Hiệp hội Dệt May Việt Nam (Vitas) và Bộ Công Thương, kim ngạch xuất khẩu năm 2023 ước đạt 40,3 tỷ USD, chiếm khoảng 12.52% tổng kim ngạch xuất khẩuvà được dự báo đạt US$44 tỷ USD vào cuối năm 2024, cho thấy tiềm năng tăng trưởng đáng kể của lĩnh vực quan trọng này.

Export value of Vietnam textiles and garments from 2019 – 2024F

Nguồn: VITAS

Theo Tradeinmex, Việt Nam là nước xuất khẩu hàng may mặc lớn thứ ba thế giới vào năm 2023, sau Trung Quốc và Bangladesh. Hàng may mặc sản xuất tại Việt Nam được xuất khẩu đến hơn 180 quốc gia và vùng lãnh thổ. Việt Nam xuất khẩu phần lớn hàng dệt may sang Hoa Kỳ, chiếm gần 50%, tiếp theo là Nhật Bản với khoảng 13% và EU. Những thị trường này cho thấy sự hiện diện vững chắc của Việt Nam trong thương mại dệt may toàn cầu. Nhu cầu cao từ các khu vực này nhấn mạnh năng lực cạnh tranh và chất lượng của ngành dệt may Việt Nam.

Main export market of Vietnam textiles and garments in 2023

100%= 40,3 tỷ USD

Nguồn: Thống kê

Ưu thế và thách thức trong sản xuất dệt may tại Việt Nam

Thuận lợi

Lợi thế được đánh giá cao nhất của ngành dệt may Việt Nam nằm ở tính linh hoạt và khả năng thích ứng nhanh. Việt Nam có năng lực thiết kế và sản xuất đa dạng các kiểu dáng trang phục, từ hàng may mặc cơ bản đến cao cấp, đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng. Khác với Bangladesh, quốc gia chủ yếu tập trung vào các sản phẩm cơ bản như áo phông và quần jeans, Việt Nam có thế mạnh trong sản xuất các sản phẩm may mặc có giá trị cao, bao gồm áo khoác, trang phục thể thao, đồ bơi và vest may đo, vốn đòi hỏi tay nghề thủ công và chuyên môn kỹ thuật cao.

Lợi thế thứ hai là tốc độ đưa sản phẩm ra thị trường. Việt Nam được đánh giá cao ở tiêu chí này nhờ hệ thống cảng biển rộng khắp. Bên cạnh đó, việc tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA) đã tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam sang nhiều thị trường. Một trong những ngành hưởng lợi chính từ các hiệp định này là ngành dệt may trong khuôn khổ CPTPP (Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương). Đây là một ngành xuất khẩu chủ lực đã đạt mức tăng trưởng mạnh trên 50%.

Theo ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt May Việt Nam (VITAS), trong 8 tháng đầu năm 2024, kim ngạch xuất khẩu dệt may đạt khoảng 32 tỷ USD trên toàn cầu, trong đó các thị trường CPTPP chiếm khoảng 16%. Kể từ khi CPTPP có hiệu lực, xuất khẩu dệt may của Việt Nam sang Mexico đã tăng trưởng đáng kể. Trong 7 tháng đầu năm 2024, xuất khẩu sang Mexico đạt mức cao kỷ lục 119,06 triệu USD, tăng 119.58% so với mức 54,22 triệu USD trong 7 tháng đầu năm 2018 (trước khi CPTPP có hiệu lực), và tăng 71.38% so với mức 69,47 triệu USD trong 7 tháng đầu năm 2019 (năm đầu tiên triển khai CPTPP). Ngành dệt may Việt Nam cũng được hưởng lợi từ các FTA như EVFTA (Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – EU) và RCEP (Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực).

Thách thức

Trước đây, ngành dệt may Việt Nam tận dụng lợi thế về chi phí lao động thấp và lực lượng lao động có tay nghề cao, cho phép sản xuất các sản phẩm phức tạp đòi hỏi kỹ thuật may tiên tiến. Lợi thế này đã thu hút nhiều đơn hàng CMT (cắt, may, hoàn thiện) trong 20 năm qua, trong đó Vinatex đạt được những thành công đáng kể. Tuy nhiên, các quốc gia khác như Bangladesh, Indonesia, Ấn Độ và các quốc gia thuộc AGOA hiện đã nổi lên với chi phí tìm nguồn cung ứng cạnh tranh hơn, cho thấy lợi thế này không bền vững trong dài hạn.

Việt Nam đang đối mặt với những thách thức trong xuất khẩu dệt may do việc áp dụng các phương thức sản xuất xanh còn hạn chế, khi nhiều doanh nghiệp chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn quốc tế về môi trường và xã hội, dẫn đến khả năng tiếp cận thị trường bị hạn chế và bỏ lỡ các cơ hội. Ngành dệt may Việt Nam đã mất một số đơn hàng vào tay Bangladesh, một quốc gia nhanh chóng áp dụng các phương thức chuỗi cung ứng xanh. Bangladesh đã chủ động quản lý và đầu tư vào cơ sở hạ tầng xanh; tính đến tháng 8 năm 2024, Bangladesh có khoảng 230 nhà máy được chứng nhận LEED, trong đó 40% đạt chứng nhận LEED Platinum, tiêu chuẩn cao nhất về sản xuất xanh do U.S. Green Building Council thiết lập. Ngoài ra, 500 nhà máy dệt may khác tại Bangladesh đang chờ được đánh giá để cấp chứng nhận LEED. Trái lại, chỉ 10% các dự án được chứng nhận LEED tại Việt Nam thuộc lĩnh vực dệt may, cho thấy tốc độ áp dụng các phương thức bền vững trên toàn ngành của Việt Nam còn hạn chế.

Kết luận

Ngành dệt may Việt Nam đã khẳng định vị thế là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu nhờ vị trí chiến lược, lực lượng lao động lành nghề và sự hiện diện mạnh mẽ của các thương hiệu quốc tế hàng đầu. Tính linh hoạt, tốc độ đưa sản phẩm ra thị trường và khả năng tiếp cận nhiều hiệp định thương mại tự do đã tiếp tục củng cố năng lực xuất khẩu của ngành. Tuy nhiên, ngành đang phải đối mặt với những thách thức đáng kể, đặc biệt là trong việc áp dụng các phương thức sản xuất bền vững và xanh, những yêu cầu ngày càng được các thị trường toàn cầu đặt ra. Do đó, Chính phủ Việt Nam đang tích cực thúc đẩy và hỗ trợ quá trình chuyển đổi xanh trong ngành dệt may nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về phát triển bền vững.

Đọc các bài viết khác