Giới thiệu

Việt Nam đang đẩy mạnh các sáng kiến nhằm xây dựng một thị trường tín chỉ carbon rừng phát triển mạnh, thể hiện cam kết cắt giảm phát thải khí nhà kính và thúc đẩy các phương thức quản lý rừng bền vững. Thông qua bài viết này, B&Company phân tích thực trạng thị trường tín chỉ carbon tại Việt Nam, xác định các bên tham gia chủ chốt và các hoạt động hợp tác quốc tế, đồng thời đánh giá những thách thức và cơ hội đối với lĩnh vực kinh doanh tín chỉ carbon rừng của Việt Nam.

Thực trạng tín chỉ carbon rừng tại Việt Nam

Việt Nam đang đẩy nhanh nỗ lực phát triển thị trường tín chỉ carbon rừng phát triển mạnh, trong khuôn khổ cam kết giảm phát thải khí nhà kính và thúc đẩy các hoạt động lâm nghiệp bền vững. Tín chỉ carbon rừng được tạo ra từ các dự án nhằm cắt giảm phát thải khí nhà kính thông qua nhiều hoạt động khác nhau, chẳng hạn như giảm mất rừng, tăng cường trồng và phục hồi rừng, cũng như cải thiện công tác quản lý rừng. Với diện tích rừng rộng lớn, ước tính đạt 14,79 triệu ha tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2022, Việt Nam có tiềm năng đáng kể để trở thành một quốc gia đóng vai trò quan trọng trên thị trường tín chỉ carbon toàn cầu[1].

Rừng tại Việt Nam. Nguồn: Vneconomy

Hiện nay, Việt Nam chưa có thị trường tín chỉ carbon bắt buộc, do đó việc chuyển nhượng lượng giảm phát thải được thực hiện thông qua các thỏa thuận đàm phán song phương giữa các bên liên quan trên thị trường tự nguyện. Một số nỗ lực đáng chú ý bao gồm Thỏa thuận ERPA Vùng Bắc Trung Bộ được ký ngày 22 tháng 10 năm 2020 giữa Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (MARD) và World Bank[2]. Năm 2023, Việt Nam đã hoàn tất thỏa thuận chuyển nhượng 10,3 triệu tấn CO2 tại khu vực Bắc Trung Bộ trong giai đoạn 2018-2024, với mức giá $5 cho mỗi tấn carbon. Ngoài ra còn có thỏa thuận ERPA khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên được ký năm 2021, theo đó Việt Nam chuyển nhượng cho LEAF/Emergent 5,15 triệu tấn giảm phát thải carbon từ rừng tại khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên trong giai đoạn 2022-2026, với mức giá tối thiểu $10/tấn carbon.

Các bên tham gia và hợp tác quốc tế

Một số tổ chức trong nước và quốc tế đang tích cực tham gia phát triển các dự án tín chỉ carbon rừng tại Việt Nam. Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng Việt Nam (VNFF) đóng vai trò quan trọng trong việc huy động nguồn lực và điều phối các nỗ lực nhằm thúc đẩy quản lý rừng bền vững và hấp thụ carbon. Các tổ chức quốc tế như World Bank, chương trình REDD+ của Liên Hợp Quốc và Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) đang hỗ trợ Việt Nam phát triển thị trường tín chỉ carbon rừng thông qua cung cấp hỗ trợ kỹ thuật, nâng cao năng lực và tài trợ cho các dự án thí điểm và hoạt động nghiên cứu.

Trong số các hoạt động hợp tác quốc tế, hợp tác với Nhật Bản đặc biệt đáng chú ý trong lĩnh vực tín chỉ carbon rừng của Việt Nam. JICA đang phối hợp với các đối tác Việt Nam xây dựng kế hoạch hành động REDD+ quốc gia – một chương trình quốc gia nhằm giảm phát thải khí nhà kính bằng cách hạn chế mất rừng và suy thoái rừng, bảo tồn và tăng cường trữ lượng carbon, quản lý bền vững tài nguyên rừng và hỗ trợ triển khai các dự án carbon rừng, tập trung đẩy nhanh các biện pháp quản lý và phục hồi rừng nhằm giảm phát thải carbon.

Phiên làm việc giữa JICA và Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn về REDD+ (26/2/2024). Nguồn: Doanhnghiepkinhtexanh

Triển vọng cho tương lai

Với cam kết của Việt Nam đối với quản lý rừng bền vững, cùng với các hệ sinh thái rừng đa dạng và quan hệ hợp tác quốc tế chặt chẽ, thị trường carbon rừng được kỳ vọng sẽ tăng trưởng đáng kể trong tương lai, qua đó tạo ra các cơ hội tiềm năng cho hoạt động kinh doanh tín chỉ carbon. Ước tính 57 triệu tín chỉ carbon có thể được bán cho các tổ chức quốc tế, có khả năng tạo ra hàng trăm triệu USD mỗi năm (với mức giá $5/tín chỉ)[3].

Ngoài ra, Việt Nam cũng đã ban hành các hướng dẫn về giảm phát thải khí nhà kính và lộ trình triển khai thị trường tín chỉ carbon. Chẳng hạn, Nghị định 06/2022/NĐ-CP quy định lộ trình phát triển và triển khai thị trường carbon trong nước. Từ nay đến hết năm 2027, trọng tâm sẽ là xây dựng các quy định về quản lý tín chỉ carbon, thiết lập sàn giao dịch tín chỉ carbon, thí điểm các cơ chế trao đổi tín chỉ carbon và bù trừ carbon, đồng thời nâng cao năng lực. Từ năm 2028 trở đi, sàn giao dịch tín chỉ carbon sẽ chính thức đi vào hoạt động, và các quy định sẽ được thiết lập để kết nối, trao đổi tín chỉ carbon trong nước với các thị trường khu vực và toàn cầu. Đồng thời, nhằm chuẩn bị cho thị trường carbon, Nghị định cũng quy định rằng trong giai đoạn 2026–2030, các cơ sở phát thải lớn phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính, xây dựng và triển khai các kế hoạch giảm phát thải khí nhà kính theo hạn ngạch được phân bổ, đồng thời được phép trao đổi và mua bán hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon.

Tóm lại, bằng cách tận dụng các cơ hội, Việt Nam có thể xây dựng một ngành kinh doanh tín chỉ carbon rừng phát triển mạnh, mang lại cả lợi ích môi trường và kinh tế trong nhiều năm tới.

Tài liệu tham khảo

[1] https://www.gso.gov.vn/tin-tuc-thong-ke/2024/04/day-nhanh-tien-do-trong-rung-phat-trien-tin-chi-carbon-rung-va-dat-muc-tieu-trong-mot-ty-cay-xanh-giai-doan-2021-2025-o-cac-dia-phuong/

[2] đóng vai trò là bên nhận ủy thác của Forest Carbon Partnership Facility (FCPF)

[3] https://moitruong.net.vn/xay-dung-tin-chi-carbon-rung-o-viet-nam-58449.html

Đọc các bài viết khác