Kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam từ Nhật Bản theo nhóm hàng (2023 – 2024) (%)

Nguồn: B&Company tổng hợp từ GSO

Về kim ngạch nhập khẩu, điện tử và thép vẫn là các nhóm hàng nhập khẩu chủ lực, cho thấy sức mạnh xuất khẩu công nghiệp của Nhật Bản[6]. Trong năm 2024, nhập khẩu của Việt Nam từ Nhật Bản đạt tổng cộng 21,6 tỷ USD, giảm nhẹ 0,2% so với năm 2023[7]. Đáng chú ý, một số ngành chủ chốt ghi nhận sự suy giảm, bao gồm máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện, giảm 8,4% so với năm 2023. Máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng cũng giảm nhẹ 0,1%[8].

Cơ hội và thách thức đối với các doanh nghiệp Nhật Bản mở rộng vào thị trường Việt Nam

Trong ba thập kỷ qua, Việt Nam và Nhật Bản đã phát triển mối quan hệ thương mại song phương mạnh mẽ, được thúc đẩy bởi nỗ lực tích cực của cả hai chính phủ trong việc thúc đẩy tự do hóa thương mại. Hiện hai nước được kết nối thông qua bốn hiệp định thương mại tự do (VJEPA, AJCEP, CPTPP và RCEP[9]), qua đó giảm đáng kể rào cản gia nhập thị trường và mở đường cho hợp tác kinh tế dài hạn. Những hiệp định này không chỉ mang lại lợi ích cho các nhà xuất khẩu Việt Nam mà còn tạo ra nhiều cơ hội đáng kể cho các doanh nghiệp Nhật Bản đang tìm cách mở rộng sang Việt Nam.

Hơn nữa, Việt Nam và Nhật Bản có nền kinh tế bổ trợ cho nhau, với mức độ cạnh tranh trực tiếp rất thấp trong cơ cấu xuất nhập khẩu. Việt Nam chủ yếu xuất khẩu sang Nhật Bản các mặt hàng thuộc những ngành chủ chốt như thủy sản (ví dụ: hải sản), năng lượng và nguyên liệu thô (ví dụ: dầu thô, than), công nghiệp nhẹ (bao gồm dệt may, giày dép, sản phẩm gỗ và dây cáp điện), và điện tử (đáng chú ý là máy tính và linh kiện). Ngược lại, Việt Nam nhập khẩu từ Nhật Bản chủ yếu là các đầu vào cho sản xuất công nghiệp, bao gồm máy móc thiết bị, linh kiện điện tử, các loại thép và vải, phụ tùng ô tô, nguyên liệu cho dệt may và giày dép, nhựa, hóa chất và kim loại. Sự bổ trợ này mở ra cơ hội để các doanh nghiệp Nhật Bản đưa sản phẩm và công nghệ của mình vào một thị trường Việt Nam đón nhận tích cực.

Tuy nhiên, các nhà xuất khẩu Nhật Bản phải vượt qua một số thách thức để tiếp cận thị trường Việt Nam. Những thách thức này bao gồm sự cạnh tranh gay gắt từ các công ty quốc tế khác của Nhật Bản và quá trình thích ứng với khuôn khổ pháp lý.

Các công ty Nhật Bản sẽ phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các nhà đầu tư nước ngoài khác. Trong những năm gần đây, Việt Nam luôn được xem là điểm đến ưu tiên của các nhà đầu tư nước ngoài. Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, năm 2023, cả nước thu hút 36,61 tỷ USD vốn FDI, tăng 32% so với năm 2022 và là mức cao thứ ba trong 15 năm qua[10]. Vốn giải ngân cũng đạt mức kỷ lục khoảng 23,18 tỷ USD[11].

Thích ứng với môi trường pháp lý vẫn là một trong những thách thức lớn đối với các nhà đầu tư tìm kiếm cơ hội tại Việt Nam. Trong một cuộc khảo sát do JETRO thực hiện[12] với các doanh nghiệp Nhật Bản đầu tư tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, 56% các công ty Nhật Bản bày tỏ ý định mở rộng hoạt động kinh doanh tại Việt Nam trong vòng 1–2 năm tới[13]. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn còn dè dặt, và một trong những lý do chính là rào cản từ các thủ tục hành chính và pháp lý. Đáng chú ý, 62% số công ty được khảo sát cho biết việc xin giấy phép và hoàn tất các thủ tục hành chính tại Việt Nam rất phức tạp[14].

Phần kết luận

Nhìn chung, quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Nhật Bản mang lại nhiều cơ hội đáng kể nhờ cơ cấu kinh tế bổ trợ giữa hai nước và các điều kiện thuận lợi cho hợp tác song phương được tạo ra bởi nhiều hiệp định FTA. Tuy nhiên, các công ty Nhật Bản cần lưu ý những thách thức như cạnh tranh gay gắt và thủ tục pháp lý phức tạp khi tìm cách mở rộng sang thị trường Việt Nam.

[1] VnEconomy. Xuất khẩu của Việt Nam sang Nhật Bản vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng” <Truy cập>

[2] VnEconomy. Xuất khẩu của Việt Nam sang Nhật Bản vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng” <Truy cập>

[3] VnEconomy. Xuất khẩu của Việt Nam sang Nhật Bản vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng” <Truy cập>

[4] VnEconomy. Xuất khẩu của Việt Nam sang Nhật Bản vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng” <Truy cập>

[5] VTV.vn. Việt Nam xuất khẩu gần 25 tỷ USD hàng hóa sang Nhật Bản <Truy cập>

[6] VTV.vn. Việt Nam xuất khẩu gần 25 tỷ USD hàng hóa sang Nhật Bản <Truy cập>

[7] VTV.vn. Việt Nam xuất khẩu gần 25 tỷ USD hàng hóa sang Nhật Bản <Truy cập>

[8] VTV.vn. Việt Nam xuất khẩu gần 25 tỷ USD hàng hóa sang Nhật Bản <Truy cập>

[9] VJEPA – Hiệp định Đối tác Kinh tế Việt Nam–Nhật Bản, AJCEP – Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện ASEAN–Nhật Bản, CPTPP – Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương, RCEP – Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực

[10] Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam. Tiềm năng và cơ hội thu hút đầu tư nước ngoài của Việt Nam <Truy cập>

[11] Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam. Tiềm năng và cơ hội thu hút đầu tư nước ngoài của Việt Nam <Truy cập>

[12] Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản

[13] Znews. Do thủ tục phức tạp, doanh nghiệp Nhật Bản ngần ngại đầu tư vào Việt Nam <Truy cập>

[14] Znews. Do thủ tục phức tạp, doanh nghiệp Nhật Bản ngần ngại đầu tư vào Việt Nam <Truy cập>

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào trong bài viết này, vui lòng trích dẫn nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.