Tại Việt Nam, thị trường hydro hiện đang bắt đầu hình thành. Mặc dù quy mô còn nhỏ và chủ yếu tập trung vào sản xuất hydro để tiêu thụ nội bộ, thị trường này có triển vọng từng bước chuyển sang mục tiêu sử dụng hydro làm nguyên liệu và nhiên liệu thay thế nhằm giảm phát thải carbon. Hydro xanh được xem là một loại hàng hóa, và chuỗi giá trị của hydro xanh có thể được phân loại thành nguyên liệu, sản xuất, lưu trữ, vận chuyển và phân phối trên thị trường.

Tổng quan về thị trường hydro tại Việt Nam

Theo Bộ Công Thương, năng lượng hydro được xem là nguồn năng lượng sạch không thể thiếu trong cơ cấu năng lượng của nhiều quốc gia nhằm đạt mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050.

Theo Dự thảo Chiến lược sản xuất năng lượng hydro đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, hydro tại Việt Nam hiện chủ yếu được sản xuất từ các quy trình lọc dầu và sản xuất phân bón để phục vụ hoạt động của các ngành này, thông qua việc loại bỏ lưu huỳnh và các tạp chất khác như nitơ, oxy và kim loại khỏi nguyên liệu đầu vào hoặc sản phẩm bán thành phẩm, khử xúc tác các oxit kim loại hoạt tính hoặc bão hòa các hợp chất không no (hydro hóa).

Loại hydro này được gọi là hydro xám và hydro nâu, với tổng sản lượng khoảng 500.000 tấn mỗi năm (KTA) và mức giá từ 1 đến 2,5 USD/kg. Trong đó, nhu cầu hydro của Việt Nam, thể hiện qua nhu cầu hydro của PVN cung cấp cho các nhà máy phân bón vào năm 2020, đạt khoảng 316.000 tấn hydro, trong khi các nhà máy lọc dầu Dung Quat và Nghi Son lần lượt tiêu thụ khoảng 39.000 tấn và 139.000 tấn mỗi năm. Tổng nhu cầu hydro được dự báo sẽ tăng lên khoảng 4.000 KTA vào năm 2050[1].

Mặc dù có tiềm năng, thị trường hydro tại Việt Nam đang phải đối mặt với một số thách thức. Những thách thức này bao gồm nhu cầu đầu tư đáng kể vào cơ sở hạ tầng, phát triển công nghệ và xây dựng các khung pháp lý nhằm hỗ trợ nền kinh tế hydro. Tuy nhiên, các hoạt động hợp tác gần đây với những công ty quốc tế như Siemens Energy cho thấy mối quan tâm và dòng vốn đầu tư vào lĩnh vực hydro đang gia tăng. Những quan hệ hợp tác này đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển giao tri thức và triển khai các công nghệ tiên tiến, vốn là những yếu tố thiết yếu để phát triển thành công thị trường hydro.

Xu hướng sắp tới và nghiên cứu tình huống về thị trường hydro

Thị trường hydro tại Việt Nam được dự báo sẽ tăng trưởng nhanh chóng nhờ một số xu hướng chủ chốt sắp tới. Trước hết, trọng tâm đang được đặt vào sản xuất hydro xanh, tận dụng nguồn tài nguyên năng lượng tái tạo dồi dào của quốc gia, đặc biệt là năng lượng mặt trời và năng lượng gió. Khi những tiến bộ trong công nghệ máy điện phân giúp giảm chi phí sản xuất, hydro xanh ngày càng trở nên khả thi hơn. Thứ hai, hydro đang được tích hợp vào các nỗ lực khử carbon trong công nghiệp, với tiềm năng ứng dụng trong các ngành như thép, xi măng và hóa chất. Thứ ba, Việt Nam đang nghiên cứu vận tải sử dụng hydro, đặc biệt đối với các phương tiện vận tải đường dài và hạng nặng, trong đó pin nhiên liệu hydro mang lại lợi thế so với xe điện. Bên cạnh đó, vị trí gần các quốc gia nhập khẩu hydro như Nhật Bản và Hàn Quốc tạo ra những cơ hội đầy triển vọng cho hoạt động thương mại hydro trong khu vực. Những xu hướng này cho thấy tương lai tươi sáng của thị trường hydro Việt Nam, với điều kiện cơ sở hạ tầng và các chính sách hỗ trợ được thiết lập.

Một nghiên cứu tình huống gần đây trên thị trường hydro Việt Nam là sự hợp tác giữa tỉnh Bình Định và Siemens Energy về dự án hệ thống khí hydro xanh vào tháng 7 năm 2024. Sau nhiều năm triển khai thành công các dự án tại Việt Nam, ban lãnh đạo Siemens Group mong muốn đóng góp vào sự phát triển của tỉnh Bình Định, đặc biệt thông qua việc đẩy nhanh dự án đầu tư hệ thống khí hydro xanh nhằm tái tạo năng lượng và bảo vệ môi trường; đồng thời, tập đoàn cũng tìm kiếm sự hỗ trợ từ chính quyền tỉnh trong thời gian tới. Stefan Becher, Giám đốc Siemens Energy tại Berlin, cho biết ông đã nghiên cứu và đánh giá rằng Bình Định có những điều kiện rất thuận lợi để phát triển, đặc biệt là quyết tâm của lãnh đạo tỉnh trong việc thu hút các dự án đầu tư vào năng lượng sạch[2].

Delegation of Binh Dinh province during the visit to Siemens Energy Group

Nguồn: Investment Online

Tiềm năng phát triển

Tiềm năng phát triển thị trường hydro tại Việt Nam là rất lớn, được thúc đẩy bởi một số yếu tố then chốt.

Về sự hỗ trợ của Chính phủ, vào ngày 22 tháng 2 tại Hà Nội, Bộ Công Thương đã tổ chức hội nghị triển khai Chiến lược phát triển năng lượng hydro của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Chiến lược Năng lượng Hydro), được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 165/QĐ-TTg ngày 7 tháng 2 năm 2024. Mục tiêu được đề ra trong Chiến lược Năng lượng Hydro là phát triển hệ sinh thái năng lượng hydro của Việt Nam nhằm đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, phù hợp với các cam kết của Việt Nam về chuyển dịch năng lượng bền vững và công bằng[3]. Các mục tiêu cụ thể như sau:

Nguồn: Quyết định số 165/QĐ-TTg

Về công nghệ, những tiến bộ về hiệu suất và giảm chi phí của thiết bị điện phân đang giúp hoạt động sản xuất hydro xanh trở nên khả thi hơn. Khi Việt Nam tiếp tục đầu tư vào đổi mới công nghệ, quốc gia này có thể tận dụng nguồn tài nguyên tái tạo dồi dào để sản xuất hydro bền vững. Về khử carbon trong công nghiệp, nhu cầu cấp thiết phải giảm phát thải khí nhà kính trong các lĩnh vực như thép, xi măng và hóa chất cho thấy vai trò của hydro như một giải pháp thay thế sạch hơn cho nhiên liệu hóa thạch.

Về cơ hội thương mại trong khu vực, vị trí chiến lược của Việt Nam gần các quốc gia nhập khẩu hydro lớn như Japan và South Korea tạo điều kiện thuận lợi để Việt Nam trở thành một nhân tố quan trọng trên thị trường hydro khu vực. Với sự kết hợp của các yếu tố này, Việt Nam có tiềm năng phát triển một thị trường hydro vững mạnh, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và tính bền vững về môi trường.

Phần kết luận

Thị trường hydro tại Việt Nam đang ở giai đoạn đầu, nhưng tiềm năng phát triển là rất lớn. Với nguồn tài nguyên năng lượng tái tạo dồi dào, vị trí địa lý chiến lược và nền tảng công nghiệp ngày càng phát triển, Việt Nam có vị thế thuận lợi để trở thành một nhân tố quan trọng trong nền kinh tế hydro toàn cầu. Các xu hướng sắp tới như tiến bộ công nghệ trong sản xuất hydro, thương mại hydro xuyên biên giới và những nỗ lực khử carbon trong công nghiệp và giao thông vận tải mang lại những cơ hội đáng kể để Việt Nam mở rộng thị trường hydro.

Mặc dù vẫn còn nhiều thách thức, bao gồm chi phí sản xuất hydro xanh cao và nhu cầu phát triển cơ sở hạ tầng cũng như khung chính sách hỗ trợ, cam kết của Việt Nam đối với năng lượng tái tạo và các quan hệ đối tác chiến lược với các doanh nghiệp quốc tế tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng trong tương lai của ngành hydro. Bằng cách tập trung vào sản xuất hydro xanh, phát triển năng lực xuất khẩu và tích hợp hydro vào chiến lược khử carbon, Việt Nam có thể khai thác những cơ hội kinh tế mới và đóng góp vào một hệ thống năng lượng toàn cầu sạch hơn, bền vững hơn.

[1] Cục Điều tiết Điện lực Việt Nam (2023). Nguồn năng lượng của tương lai này đang được tích cực phát triển tại Việt Nam. <Đánh giá>

[2] Investment Online (2024). Bình Định hợp tác với Siemens Energy Group về dự án hệ thống khí hydro xanh. <Đánh giá>

[3] Thủ tướng Chính phủ (2023). Phê duyệt Đề án cơ cấu lại ngành Công Thương đến năm 2030. <Đánh giá>

Đọc các bài viết khác