Thị trường xuất khẩu thương mại điện tử của Việt Nam đã chứng kiến sự tăng trưởng nhanh chóng, được thúc đẩy bởi nhu cầu toàn cầu ngày càng tăng, quá trình chuyển đổi số và các sáng kiến hỗ trợ của Chính phủ. Với nền kinh tế số phát triển mạnh, dân số trẻ và cơ sở hạ tầng không ngừng hoàn thiện, Việt Nam đang có nhiều tiềm năng trở thành quốc gia dẫn đầu khu vực về thương mại điện tử xuyên biên giới.

Tình hình xuất khẩu thương mại điện tử của Việt Nam năm 2023

Năm 2023, giá trị xuất khẩu thương mại điện tử B2C của Việt Nam đạt 3,4 tỷ USD và được dự báo sẽ tăng 1,7 lần, đạt 5,7 tỷ USD vào năm 2028, trong đó các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSME) đóng góp 25% vào mức tăng trưởng này[1]. Các điểm đến xuất khẩu hàng đầu của MSME bao gồm Trung Quốc, Hoa Kỳ và Nhật Bản, cùng với các thị trường tại Anh, châu Âu và Đông Á.

Các thị trường xuất khẩu thương mại điện tử tiềm năng theo khảo sát đối với 200 MSME tại Việt Nam năm 2023

Đơn vị: %

Nguồn: Access Partnership

Amazon, Alibaba, Ebay, Taobao là những nền tảng thương mại điện tử phổ biến nhất trên các sàn thương mại toàn cầu tại Việt Nam. Chỉ trong năm 2023, số lượng sản phẩm Việt Nam được bán trên Amazon đã tăng vọt 300% trong vòng 5 năm trước đó, đạt 17 triệu sản phẩm thuộc nhiều ngành hàng, đáng chú ý gồm nhà cửa; nhà bếp; chăm sóc sức khỏe và cá nhân; thời trang và làm đẹp[2].

Vietnamese products on Amazon market

Nguồn: Sàn thương mại điện tử Amazon

Bên cạnh đó, Việt Nam còn có một số nền tảng thương mại điện tử trong nước, chẳng hạn như Shopee International, cho phép người dùng bán sản phẩm tại các quốc gia như Philippines, Singapore, Malaysia, Đài Loan và Thái Lan. Đến năm 2023, hơn 350.000 người bán Việt Nam đã xuất khẩu trên toàn cầu thông qua Shopee International, trong đó có hơn 1.000 thương hiệu Việt Nam và khoảng 15 triệu sản phẩm Việt Nam[3]. Tương tự, nền tảng TikTok Global Shop cho phép người dùng bán và vận chuyển hàng hóa đến hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ trên toàn thế giới[4].

Với sự phát triển nhanh chóng của các nền tảng thương mại điện tử, các MSME có thêm năng lực cạnh tranh với các nhà bán lẻ lớn hơn thông qua việc giới thiệu sản phẩm trên những nền tảng này. So với các phương thức bán hàng truyền thống, người bán có thể giảm đáng kể các chi phí liên quan đến việc thuê cửa hàng vật lý, tuyển dụng nhân sự hoặc triển khai các chiến dịch tiếp thị quy mô lớn. Thay vào đó, họ có thể thu hút sự chú ý của khách hàng thông qua những điểm bán hàng độc đáo (USP) hoặc nhắm đến các thị trường ngách có tiềm năng sinh lời.

Hỗ trợ và chính sách của Chính phủ

Chính phủ Việt Nam đã chủ động nhận thức được tầm quan trọng ngày càng tăng của thương mại điện tử trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tăng cường thương mại toàn cầu. Nhằm hỗ trợ phát triển thị trường xuất khẩu thương mại điện tử, Chính phủ đã triển khai nhiều sáng kiến và chính sách nhằm tạo dựng môi trường thuận lợi cho thương mại số.

Một số sáng kiến của Chính phủ nhằm hỗ trợ xuất khẩu thương mại điện tử

Nguồn: B&Company Complication

Triển vọng và thách thức đối với tăng trưởng trong tương lai

Đến năm 2023, nền kinh tế số của Việt Nam chiếm 13 – 14% tổng GDP và được kỳ vọng sẽ tăng lên 30% vào năm 2030[5]. Mức tăng trưởng này được thúc đẩy bởi sự phát triển nhanh chóng của thương mại điện tử, khi doanh thu của lĩnh vực này được dự báo đạt 14 tỷ USD và duy trì tốc độ tăng trưởng hằng năm 11% trong 5 năm tới (2024–2029), cuối cùng đạt 24 tỷ USD vào năm 2029[6]. Cùng với sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế số Việt Nam—được ghi nhận là nền kinh tế số tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á, đạt tốc độ tăng trưởng 19% trong năm 2023 và tăng trưởng nhanh gấp 3,5 lần GDP[7]— tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển của hoạt động xuất khẩu thương mại điện tử. Bên cạnh đó, nhu cầu đối với các sản phẩm Việt Nam, vốn được biết đến với chất lượng cao và mức giá hợp lý, đã tăng mạnh trong những năm gần đây tại các thị trường nước ngoài, tạo ra tình trạng dư cầu đáng kể. Xu hướng này mở ra nhiều cơ hội cho các nhà bán hàng MSME Việt Nam thâm nhập vào các thị trường quốc tế.

Mặc dù có triển vọng đầy hứa hẹn, thị trường xuất khẩu thương mại điện tử của Việt Nam đang phải đối mặt với một số thách thức kìm hãm sự phát triển của thị trường này. Thứ nhất, sự thiếu hụt khung pháp lý và chính sách đang gây ra nhiều bất cập cho doanh nghiệp; các thủ tục hải quan phức tạp và yêu cầu thuế khác nhau đối với các giao dịch thương mại điện tử xuyên biên giới tạo ra những rào cản đáng kể, đặc biệt đối với các MSMEs đang tìm cách thâm nhập thị trường quốc tế. Thứ hai, tình trạng thiếu hụt lực lượng lao động chất lượng cao là một thách thức nghiêm trọng; khảo sát của Access Partnership cũng cho thấy 95% các MSMEs nhận thấy lực lượng lao động còn thiếu kỹ năng chuyên môn cao trong các lĩnh vực như quản lý thương mại xuyên biên giới, tiếp thị kỹ thuật số, thương mại điện tử, CNTT, v.v. Điều này hạn chế khả năng mở rộng quy mô và cạnh tranh của doanh nghiệp trong lĩnh vực thương mại điện tử toàn cầu[8]. Cuối cùng, chi phí logistics cao vẫn là một trở ngại đáng kể, với 94% số người được hỏi cùng chia sẻ vấn đề này. Năm 2024, chi phí logistics tại Việt Nam tương đương 16-17% GDP, so với các quốc gia khác như Nhật Bản ở mức 11%, Singapore 8%, Malaysia 13%, v.v.[9].

Kết luận

Thị trường xuất khẩu thương mại điện tử của Việt Nam sở hữu tiềm năng to lớn, được thúc đẩy bởi quá trình chuyển đổi số nhanh chóng và sự hội nhập ngày càng sâu rộng của các doanh nghiệp Việt Nam vào nền kinh tế số toàn cầu. Sự phát triển của các nền tảng thương mại điện tử trong nước và quốc tế đã mở ra cơ hội để các MSMEs mở rộng hoạt động trên toàn cầu, giảm chi phí thương mại truyền thống và tạo điều kiện để họ cạnh tranh với các nhà bán lẻ lớn hơn. Bằng cách tiếp tục đầu tư vào cơ sở hạ tầng, đào tạo và công nghệ, Việt Nam có thể khai thác đầy đủ tiềm năng của thị trường xuất khẩu thương mại điện tử, thúc đẩy tăng trưởng bền vững trong nhiều năm tới.

[1]Báo Vietnam Plus (2024). Bùng nổ thương mại điện tử Việt Nam năm 2024Truy cập>

[2]Amazon Marketplace (2024). Báo cáo Trao quyền cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam năm 2023 <Truy cập>

[3] Vietnam Economic Times (2024). Từ Shopee đến xuất khẩu trực tuyến toàn cầu <Truy cập>

[4]Media Step (2024). Vận chuyển toàn cầu của Tiktok <Truy cập>

[5]The Ministry of Finance Electronic Information Portal (2024). Thương mại điện tử là cơ hội lớn cho các MSMEs <Truy cập>

[6] Thống kê (2024). Doanh thu thương mại điện tử Việt NamTruy cập>

[7] Cổng thông tin điện tử Bộ Xây dựng (2024). Chuyển đổi số là con đường đột phá cho Việt NamTruy cập>

[8]Vietnam Economic Times (2023). Việt Nam đối mặt với thách thức do thiếu lao động có kỹ năng cao <Truy cập>

[9] The Government Newspaper (2024). Giảm chi phí logistics để nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam <Truy cập>

Đọc các bài viết khác