Xu hướng mới trong việc tiêu thụ âm nhạc

Khi thói quen nghe nhạc thay đổi trên toàn cầu, âm nhạc kỹ thuật số đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống hằng ngày—and Việt Nam cũng không ngoại lệ. Khả năng tiếp cận internet tăng trưởng nhanh chóng, đặc biệt trong nhóm người dùng trẻ, đang thúc đẩy tốc độ phổ cập: khoảng 70% dân số dưới 35 tuổi, trong khi điện thoại thông minh phổ biến khiến streaming trở thành phương thức tiêu thụ mặc định.

Tuy nhiên, bối cảnh âm nhạc kỹ thuật số tại Việt Nam không đơn thuần phản ánh các xu hướng toàn cầu. Mức độ tích hợp cao với các nền tảng mạng xã hội, nhu cầu lớn đối với nội dung tiếng Việt và thị hiếu của người nghe trải rộng từ V-Pop, K-Pop đến US-UK tạo nên những đặc điểm riêng cho thị trường. Đối với các nhà phân phối, thành công đòi hỏi những chiến lược phù hợp với các sắc thái văn hóa và hành vi này. Chỉ quảng bá nội dung là chưa đủ; việc thiết kế những trải nghiệm có sức cộng hưởng—mang tính xã hội, được bản địa hóa và ưu tiên thiết bị di động—đã trở thành lợi thế cạnh tranh thực sự.

Tăng trưởng 2,5 lần, với các dịch vụ streaming âm nhạc giữ vai trò trung tâm

Trong ngành âm nhạc, sự phát triển của âm nhạc kỹ thuật số đặc biệt đáng chú ý. Tại Việt Nam, thị trường âm nhạc kỹ thuật số, bao gồm streaming, tải xuống và quảng cáo, đang mở rộng nhanh chóng và đà tăng trưởng chưa có dấu hiệu chậm lại. Thị trường âm thanh kỹ thuật số của Việt Nam, bao gồm âm nhạc và podcast, đã tăng 2,5 lần trong giai đoạn 2019–2024 và đạt 62 triệu USD vào năm 2024[1]. Hơn nữa, thị trường này được dự báo sẽ tiếp tục tăng trưởng, đạt 72 triệu USD vào năm 2027[2].

Trong đó, các dịch vụ streaming âm nhạc ngày càng giữ vai trò nổi bật. Đến năm 2024, phân khúc này chiếm hơn 60% toàn thị trường, tương đương khoảng 40 triệu USD, qua đó vững chắc xác lập vị thế dẫn đầu[3]. Khi streaming đang trở thành phương thức tiêu thụ âm nhạc chủ đạo trên toàn cầu, xu hướng tương tự cũng đang thể hiện rõ tại Việt Nam. Với môi trường sử dụng tập trung vào thiết bị di động đã hình thành và trải nghiệm người dùng ngày càng được nâng cao, đây là lĩnh vực được kỳ vọng sẽ tiếp tục tăng trưởng.

Digital audio market size in Vietnam (million USD)

Nguồn: RMIT Vietnam

Các nền tảng âm nhạc ngày càng đa dạng, lựa chọn phân cực thành ba nhóm chính

Tại Việt Nam, nơi âm nhạc kỹ thuật số ngày càng phổ biến, các nền tảng thưởng thức âm nhạc cũng đang đa dạng hóa. Cùng với nhu cầu streaming ngày càng tăng, nhiều dịch vụ có thể được sử dụng tùy theo sở thích và lối sống của người dùng đang xuất hiện.

Music streaming usage rate (2024: %)

Nguồn: RMIT Vietnam

Trong số đó, các nền tảng mạng xã hội dựa trên video như YouTube, TikTok và Facebook đã tạo được dấu ấn rõ nét. Những nền tảng này kết hợp các tính năng như bình luận, chia sẻ và phát trực tiếp với hoạt động phát nhạc, cho phép kết nối hai chiều giữa nghệ sĩ và người hâm mộ. Trải nghiệm âm nhạc có tính tương tác, trong đó người dùng tự tạo nội dung thay vì chỉ nghe nhạc, đã trở thành một phần của đời sống hằng ngày.

Trong khi đó, các nền tảng nội địa như Zing MP3 và NhacCuaTui có lượng người dùng trung thành lớn trong nhóm ưa chuộng nội dung bằng tiếng mẹ đẻ, nhờ thư viện nhạc Việt phong phú và giao diện thân thiện. Một số nền tảng như SoundCloud đóng vai trò là cửa ngõ cho các nghệ sĩ indie, đồng thời là không gian phát triển một nền văn hóa âm nhạc đa dạng.

Bên cạnh đó, các dịch vụ streaming quốc tế như Spotify và Apple Music vẫn tiếp tục mở rộng. Những dịch vụ này được đánh giá cao nhờ chất lượng âm thanh tốt, trải nghiệm không quảng cáo và danh sách phát được tuyển chọn tinh tế, đặc biệt trong nhóm người dùng thành thị và có thu nhập cao; đồng thời ngày càng được sử dụng như công cụ kết nối với đời sống âm nhạc toàn cầu.

Theo đó, thị trường nền tảng âm nhạc tại Việt Nam là sự cùng tồn tại của các nền tảng quốc tế và nội địa, phát triển bằng cách khai thác thế mạnh riêng của từng bên. Chìa khóa cạnh tranh đối với mỗi doanh nghiệp sẽ là khả năng đáp ứng tốt đến đâu những kỳ vọng đa dạng của người dùng.

Từ nghe nhạc đến sáng tạo: Cách chúng ta tương tác với âm nhạc đang thay đổi

Âm nhạc không còn chỉ là hình thức giải trí tại Việt Nam. Thông qua các thiết bị di động, âm nhạc đã trở thành một phần của đời sống hằng ngày và hòa vào các thói quen thường nhật như di chuyển buổi sáng hay thư giãn buổi tối. Theo một khảo sát, người nghe Việt Nam dành trung bình 1–2 giờ mỗi ngày để nghe nhạc, cho thấy phong cách tiêu thụ trên thiết bị di động phổ biến trên toàn cầu đang dần được hình thành.[4]

The time when Vietnamese people listen to music (%)[5]

Nguồn: RMIT Vietnam

Trước những thay đổi trong hành vi người dùng, các nền tảng streaming cũng đang không ngừng phát triển. Những tính năng đề xuất các bài hát phù hợp nhất với tâm trạng, hoạt động hoặc thời điểm trong ngày, cùng các danh sách phát được tuyển chọn riêng cho từng cá nhân, là kết quả của quá trình cá nhân hóa nhờ các thuật toán AI.

Điều đáng chú ý là sự thay đổi trong cách chúng ta tương tác với âm nhạc, từ “lắng nghe” sang “tham gia”. Thông qua các nền tảng như TikTok và Instagram, người dùng hát, nhảy và phối lại các bài hát, chủ động quảng bá âm nhạc với vai trò là những nhà sáng tạo nội dung. Loại nội dung do người dùng tạo (UGC) này tạo ra những bản hit mới và đang fundamentally tái định hình các cơ chế khám phá âm nhạc cũng như xác lập mức độ phổ biến.

Những thay đổi cũng có thể được nhận thấy ở phía nghệ sĩ. Họ tập trung phát hành đĩa đơn thay vì album và hướng tới tương tác tức thời với người hâm mộ thông qua các hoạt động quảng bá liên kết với SNS và influencer. Xu hướng này mang lại sự linh hoạt, cho phép phản hồi theo thời gian thực được phản ánh trong chiến lược, đồng thời duy trì chi phí sản xuất và tiếp thị ở mức thấp.

Mặc dù xu hướng này là một phần của xu hướng toàn cầu, thị trường Việt Nam vẫn có những đặc điểm riêng: Người trẻ ở khu vực đô thị quen thuộc với V-pop, K-pop và hip-hop, trong khi người lớn tuổi có xu hướng nghe các ca khúc dân gian và nhạc ballad Việt Nam trong thời gian dài hơn.

Khi thị hiếu đa dạng, công nghệ không ngừng phát triển cùng các hình thức sáng tạo và tham gia mới giao thoa với nhau, thị trường âm nhạc số Việt Nam đang chuyển đổi thành một môi trường năng động và tương tác. Một “hệ sinh thái âm nhạc đồng sáng tạo”, nơi người nghe, nghệ sĩ và nền tảng cộng hưởng với nhau, đang từng bước hình thành.

Nạn vi phạm bản quyền, cạnh tranh và sự đa dạng cản trở tăng trưởng

Trong khi ngành âm nhạc số Việt Nam tiếp tục tăng trưởng nhanh chóng, những thách thức mang tính cơ cấu cũng đang trở nên rõ rệt. Trở ngại lớn nhất là nạn vi phạm bản quyền. Theo một khảo sát năm 2023 của IFPI, 66% người dùng nghe nhạc từ các trang web và ứng dụng không được cấp phép. Nguyên nhân là thói quen hình thành từ những năm 2000, khi việc truy cập miễn phí là điều phổ biến, nhận thức về bản quyền còn hạn chế và tâm lý phản đối việc trả phí thuê bao đã ăn sâu. Nạn vi phạm bản quyền ngày càng tinh vi hơn, với các nội dung được tải lên trái phép trên mạng xã hội và các ứng dụng không chính thức, khiến việc loại bỏ trở nên khó khăn ngay cả khi các nền tảng hợp pháp đang mở rộng. Vòng luẩn quẩn tiêu cực này vẫn tiếp diễn, gây áp lực lên thu nhập của nghệ sĩ và cản trở dòng vốn đầu tư.

Bên cạnh đó, cạnh tranh thị trường gia tăng cũng là điều không thể tránh khỏi. Các dịch vụ trong nước và quốc tế cung cấp những tính năng và thư viện nội dung tương tự nhau, khiến việc tạo khác biệt trở nên khó khăn. Bảo đảm nội dung độc quyền, các gói giá linh hoạt, ưu đãi cho sinh viên và việc kết hợp với các dịch vụ khác là những biện pháp thiết yếu để duy trì người dùng.

Sự đa dạng trong sở thích của người nghe càng làm vấn đề trở nên phức tạp. Bên cạnh V-POP, người dùng cũng đặc biệt quan tâm đến các thể loại quốc tế như K-POP và nhạc US-UK. Các dịch vụ quốc tế thường thiếu nội dung địa phương và phương thức thanh toán phù hợp, tạo ra những rào cản đáng kể đối với việc sử dụng, đặc biệt là ở khu vực nông thôn. Trong khi đó, các dịch vụ trong nước có lợi thế về thanh toán và mức độ tương thích văn hóa, nhưng còn hạn chế về khả năng đề xuất theo thuật toán, mức độ tinh tế của giao diện người dùng và việc mở rộng danh mục nội dung toàn cầu.

Đối phó với nạn vi phạm bản quyền, tạo khác biệt cho dịch vụ và đáp ứng thị hiếu đa dạng: cách Việt Nam vượt qua ba rào cản này sẽ quyết định sự tăng trưởng bền vững của ngành âm nhạc số.

Nhận thức về bản quyền và cộng đồng người hâm mộ nhiệt thành đang thúc đẩy mở rộng thị trường.

Thị trường âm nhạc số Việt Nam sở hữu nhiều động lực tăng trưởng. Bên cạnh dân số trẻ, với hơn 70% dưới 35 tuổi, tỷ lệ phổ cập điện thoại thông minh và mức độ phát triển của hạ tầng viễn thông tốc độ cao cũng đang gia tăng; đồng thời, người dùng có mức độ đón nhận cao đối với các công nghệ mới. Những điều kiện này tạo nền tảng cho việc tiêu thụ âm nhạc lấy thiết bị di động làm trung tâm.

Trong những năm gần đây, sự đa dạng hóa các gói thuê bao cũng tạo động lực thuận lợi cho thị trường. Các ưu đãi dành cho sinh viên và hệ thống thanh toán linh hoạt đã được đưa vào áp dụng, từng bước hạ thấp rào cản đối với các dịch vụ trả phí. Đằng sau xu hướng này là nhận thức ngày càng cao của người dùng về bản quyền. Hành vi tiêu dùng, vốn trước đây bị chi phối bởi các phiên bản lậu, đang có dấu hiệu thay đổi, và việc sử dụng dịch vụ phát trực tuyến hợp pháp đang dần trở nên phổ biến.

Một lĩnh vực trọng tâm khác là sự tương tác do người hâm mộ dẫn dắt. Các cộng đồng người hâm mộ nhiệt thành, chủ yếu là người trẻ, kết nối trực tiếp với nghệ sĩ thông qua mạng xã hội và các dịch vụ phát trực tuyến, tham gia vào các buổi phát trực tiếp, nội dung độc quyền và sự kiện trực tuyến. Zing MP3 và Spotify, cùng nhiều nền tảng khác, đang tận dụng sự nhiệt tình này để triển khai các chiến dịch nhằm thu hút người dùng trung thành. Người hâm mộ vừa là “người tiêu dùng” vừa là “người ủng hộ”. Đối với các nền tảng, yếu tố then chốt tạo nên lợi thế cạnh tranh là cách nuôi dưỡng và duy trì nhóm nhân khẩu học này — những người sẵn sàng hỗ trợ tài chính cho nghệ sĩ.

The future of Vietnam’s music economy, where culture and technology merge

The market still faces challenges. Eradicating piracy is difficult, and there is fierce competition in content differentiation and pricing. However, at the same time, with users maturing, technological advancements, and increasing opportunities to adapt to cultural localization, the Vietnamese market is entering its next stage of growth.

What is required is not the pursuit of short-term subscriber numbers, but rather strategies based on data, a deep understanding of user behavior, and the design of music experiences co-created by artists, fans, and platforms. In addition to innovation by private companies, collaboration with public support, such as copyright protection and the development of payment systems, is also essential.

In the future, Vietnam’s digital music industry will likely face a major turning point toward maturing as a “music economy” where culture and technology intersect.

[1] Source：RMIT Vietnam「Vietnam Digital Music Landscape 2024-2025」

[2] Source：RMIT Vietnam「Vietnam Digital Music Landscape 2024-2025」

[3] Source：RMIT Vietnam「Vietnam Digital Music Landscape 2024-2025」

[4] Source：RMIT Vietnam「Tune In: Vietnamese Listeners Leading the Digital Music Shift」

[5] Source：Vietnam Digital Music Market Trends 2024-2025″ (RMIT University) The charts and graphs on platform usage and “preferred times” for music consumption published in the report by the Ministry of Economy, Trade and Industry (METI) of Vietnam do not disclose the specific number of survey subjects, attributes, or survey methods used to collect the data. The report states that the analysis is based on the results of multiple surveys conducted in August and November 2023, but the correspondence between the results and the individual data sets reflected in the charts and graphs is unclear. Therefore, additional information is needed to assess the statistical reliability and representativeness of the charts and graphs.

* Nếu bạn muốn trích dẫn bất kỳ thông tin nào trong bài viết này, vui lòng trích dẫn nguồn cùng với liên kết đến bài viết gốc để tôn trọng bản quyền.