Âm nhạc Nhật Bản đã tạo ra tác động đáng kể tại Việt Nam, góp phần vào sự giao lưu văn hóa đa dạng giữa hai quốc gia và thúc đẩy sự yêu thích ngày càng tăng trong khán giả Việt Nam. Sức hấp dẫn của các thể loại âm nhạc Nhật Bản như J-pop hiện đại và nhạc phim anime đã thu hút người nghe Việt Nam, tạo ảnh hưởng đến các bối cảnh âm nhạc địa phương, xu hướng xã hội và thậm chí truyền cảm hứng cho những hình thức biểu đạt nghệ thuật mới tại Việt Nam. Bài viết này khám phá hành trình của âm nhạc Nhật Bản tại Việt Nam, xem xét ý nghĩa văn hóa, các thể loại phổ biến, phương thức tiếp cận và ảnh hưởng của âm nhạc Nhật Bản đối với âm nhạc Việt Nam cũng như văn hóa giới trẻ.

Tổng quan về thị trường âm nhạc tại Việt Nam

Theo Statista, vào năm 2022, thị trường âm nhạc tại Việt Nam được dự báo sẽ tạo ra tổng doanh thu 18,35 triệu USD. Trong thời gian tới, phân khúc thị trường này dự kiến sẽ đạt tốc độ tăng trưởng hằng năm ổn định là %, đưa quy mô thị trường dự kiến lên 33,14 triệu USD vào năm 2027[1]. Tuy nhiên, theo báo cáo Hợp tác ngành công nghiệp âm nhạc Anh - Việt Nam năm 2023 của Music Ally, với một cuộc khảo sát về hành vi nghe nhạc trên các nền tảng phát nhạc trực tuyến của người Việt Nam, âm nhạc Nhật Bản không phải là lựa chọn phổ biến đối với người Việt[2].

Music origins on streaming sites in Vietnam (2023)

Nguồn: Music Ally

Các thể loại âm nhạc Nhật Bản phổ biến tại Việt Nam

Âm nhạc Nhật Bản rất đa dạng, bao gồm nhiều thể loại thu hút các nhóm khán giả khác nhau tại Việt Nam. Mỗi thể loại đã tạo dựng được vị thế riêng tại Việt Nam, hình thành một sự giao lưu văn hóa độc đáo, thể hiện tính đa dạng của các truyền thống âm nhạc Nhật Bản. Trong đó, nhạc phim anime đặc biệt phổ biến. Sự phổ biến này bắt nguồn từ mức độ yêu thích rộng rãi đối với các loạt phim anime, vốn thường có những bản nhạc đáng nhớ tạo được sự đồng cảm với khán giả Việt Nam.

Nhạc phim anime

Nhạc phim anime có thể được xem là cánh cửa quan trọng nhất đưa âm nhạc Nhật Bản đến với Việt Nam. Nhạc phim anime đã có ảnh hưởng đáng kể đến văn hóa âm nhạc Việt Nam, đặc biệt trong giới trẻ. Tác động của âm nhạc anime thể hiện rõ qua các sự kiện như “Symphonic Anime” – chuỗi hòa nhạc trình diễn các bản nhạc phim biểu tượng từ những loạt anime nổi tiếng của Thailand Philharmonic Orchestra – được tổ chức tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh vào tháng 9 năm 2023[3]. Các buổi hòa nhạc này có những màn trình diễn hòa tấu các bản nhạc phim anime nổi tiếng, thu hút đông đảo khán giả và làm nổi bật mức độ yêu thích rộng rãi đối với âm nhạc anime tại Việt Nam.

Symphonic Anime – Vietnam Arc (2023)

Nguồn: National Assembly Vietnam

J-Pop

Không có dữ liệu cụ thể về thời điểm J-Pop xuất hiện tại Việt Nam, nhưng người ta cho rằng thể loại này du nhập vào khoảng những năm 1990, trùng với sự phát triển của anime và manga Nhật Bản. Các nghệ sĩ như Utada Hikaru và những nhóm nhạc như Arashi đã trở thành những cái tên quen thuộc với giới trẻ Việt Nam. Bên cạnh các nghệ sĩ đã có vị thế vững chắc, những nhóm nhạc pop Nhật Bản như AKB48 cũng góp phần củng cố sức hấp dẫn của J-Pop bằng cách kết nối trực tiếp với khán giả Việt Nam. Năm 2008, AKB48, w-inds và Exile – những tên tuổi nổi tiếng trong J-pop vào thời điểm đó – cùng các ca sĩ Nhật Bản khác đã đến biểu diễn tại Việt Nam trong khuôn khổ Đại nhạc hội Việt Nam – Nhật Bản lần thứ 2[4]. Kể từ đó, ảnh hưởng của J-Pop tại Việt Nam tiếp tục được củng cố thông qua các sự kiện giao lưu văn hóa và sức hấp dẫn lâu bền của anime.

Các nghệ sĩ biểu diễn phát biểu tại buổi họp báo về Đại nhạc hội Việt Nam – Nhật Bản lần thứ 2

w-inds	EXILE	AKB48 (representative)

Nguồn: Kenh14

City pop

Mặc dù không phổ biến rộng rãi như J-pop hay nhạc phim anime, âm nhạc Nhật Bản truyền thống như city pop đã chứng kiến sự hồi sinh tại Việt Nam, đặc biệt trong nhóm khán giả trẻ. Sự hồi sinh này thể hiện rõ qua thành công của nghệ sĩ Việt Nam Phùng Khánh Linh, với album “Citopia” phát hành năm 2022 chịu ảnh hưởng sâu sắc từ city pop[5]. Album nhận được đánh giá tích cực từ giới chuyên môn và được The Japan Times nhấn mạnh nhờ cách kết hợp sáng tạo các yếu tố city pop[6].  Ngoài ra, số lượng ngày càng tăng của các sự kiện theo chủ đề city pop và cộng đồng trực tuyến tại Việt Nam cho thấy mức độ phổ biến ngày càng tăng của thể loại này. Những diễn biến này phản ánh xu hướng rộng hơn khi người nghe Việt Nam đón nhận âm thanh hoài niệm và sôi động của city pop.

Phung Khanh Linh promoting her album in city pop-style

Nguồn: VnExpress

Tiếp cận âm nhạc Nhật Bản tại Việt Nam

Internet đã cách mạng hóa việc tiếp cận âm nhạc Nhật Bản tại Việt Nam, giúp người hâm mộ Việt Nam dễ dàng hơn bao giờ hết trong việc khám phá, chia sẻ và thưởng thức các ca khúc Nhật Bản. Các nền tảng như YouTube, Spotify và nhiều dịch vụ phát nhạc trực tuyến đã góp phần thúc đẩy sự phổ biến ngày càng tăng của âm nhạc Nhật Bản. Các nền tảng phát trực tuyến anime như Crunchyroll và Netflix, cung cấp các series Nhật Bản có phụ đề tiếng Việt, cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đưa nhạc phim anime đến với đông đảo khán giả Việt Nam hơn.

Anime music on Spotify

Nguồn: Spotify

Ngoài ra, các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Instagram và TikTok là những trung tâm thiết yếu, nơi người hâm mộ Việt Nam có thể kết nối với những người cùng yêu thích âm nhạc Nhật Bản, chia sẻ nội dung dành cho người hâm mộ và cập nhật các sản phẩm mới nhất. Người hâm mộ Việt Nam thậm chí đã tạo các trang dành cho người hâm mộ và cộng đồng trực tuyến dành riêng cho những nghệ sĩ Nhật Bản nổi tiếng và nhạc phim anime. Những không gian trực tuyến này nuôi dưỡng cảm giác gắn kết, đồng thời tạo nền tảng để người hâm mộ Việt Nam tham gia thảo luận, tổ chức sự kiện và chia sẻ niềm đam mê với âm nhạc Nhật Bản.

Tương lai của âm nhạc Nhật Bản tại Việt Nam

Mức độ phổ biến của âm nhạc Nhật Bản tại Việt Nam nhiều khả năng sẽ tiếp tục tăng, nhờ sự hỗ trợ của các sự kiện văn hóa, truyền thông số và những nỗ lực không ngừng của Nhật Bản trong việc quảng bá các sản phẩm văn hóa ra quốc tế. Các sự kiện như Japan-Vietnam Festival thường niên mang đến cơ hội để khán giả Việt Nam trực tiếp trải nghiệm âm nhạc và văn hóa Nhật Bản. Những lễ hội này bao gồm các màn trình diễn nhạc sống, chương trình múa truyền thống cùng hoạt động giới thiệu ẩm thực và sản phẩm thủ công Nhật Bản, tạo nên trải nghiệm văn hóa đắm chìm.

Bên cạnh đó, sự hiện diện ngày càng tăng của anime và phim Nhật Bản tại các rạp chiếu phim cũng như nền tảng phát trực tuyến ở Việt Nam sẽ tiếp tục giới thiệu âm nhạc Nhật Bản mới đến khán giả Việt Nam. Khi khả năng tiếp cận kỹ thuật số mở rộng, người nghe Việt Nam sẽ có nhiều cơ hội hơn để khám phá và trân trọng sự đa dạng của âm nhạc Nhật Bản, từ J-pop và nhạc phim anime đến những thể loại ít được biết đến hơn như jazz, rock và hip-hop.

Ngành công nghiệp âm nhạc Việt Nam cũng có thể hưởng lợi từ sự hợp tác giữa các nghệ sĩ Việt Nam và Nhật Bản. Khi hoạt động giao lưu văn hóa giữa hai quốc gia gia tăng, các dự án hợp tác có thể mang đến những ý tưởng mới và thúc đẩy sự sáng tạo tại cả hai thị trường. Những mối quan hệ đối tác như vậy sẽ tiếp tục làm phong phú bức tranh âm nhạc Việt Nam, mở ra cơ hội mới để các nghệ sĩ Việt Nam tương tác với âm nhạc Nhật Bản và ngược lại.

Kết luận

Âm nhạc Nhật Bản đã tìm được một lượng khán giả đón nhận tích cực tại Việt Nam, thu hút trí tưởng tượng của người nghe Việt Nam nhờ sự đa dạng và sức hấp dẫn văn hóa độc đáo. Ảnh hưởng của âm nhạc Nhật Bản, đặc biệt là J-pop và nhạc phim anime, đã vượt ra ngoài lĩnh vực giải trí, góp phần định hình thị hiếu, phong cách và hành vi xã hội của giới trẻ Việt Nam. Thông qua các nền tảng trực tuyến, lễ hội và cơ hội hợp tác, âm nhạc Nhật Bản đã trở thành một phần không thể thiếu trong hoạt động giao lưu văn hóa giữa Nhật Bản và Việt Nam. Khi xu hướng này tiếp diễn, mối liên kết giữa hai quốc gia nhiều khả năng sẽ ngày càng sâu sắc, thúc đẩy sự thấu hiểu và trân trọng phong phú hơn đối với văn hóa của nhau. Trong một thế giới nơi âm nhạc không bị giới hạn bởi biên giới, âm nhạc Nhật Bản tại Việt Nam là minh chứng cho sức mạnh của sự gắn kết liên văn hóa và niềm vui chung trong việc khám phá âm nhạc.

[1] Statista (2024). Âm nhạc – Việt Nam. <Đánh giá>

[2] Music Ally (2024). Hợp tác và cơ hội phát triển cho ngành kinh doanh âm nhạc giữa Vương quốc Anh và Việt Nam, 2024-2027. <Đánh giá>

[3] Giao Thong Online. Symphonic Anime chính thức đến Việt Nam <Đánh giá>

[4] VnExpress (2011). Các nhóm nhạc Nhật Bản nổi tiếng sẽ đến Việt Nam. <Đánh giá>

[5] Vnexpress (2022). Phung Khanh Linh thử nghiệm city pop <Đánh giá>

[6] Japan Times (2022). Phung Khanh Linh và các nghệ sĩ ở nước ngoài thỏa sức sáng tạo với bảng màu city pop <Đánh giá>

Đọc các bài viết khác