Tổng quan về đợt bùng phát COVID-19 ảnh hưởng đến kinh tế - xã hội Việt Nam

Tổng quan về đợt bùng phát COVID-19 ảnh hưởng đến kinh tế - xã hội Việt Nam

15/03/2020

B&Company

Đánh giá ngành

Bình luận: Không có bình luận.

Tính đến ngày 11 tháng 3 năm 2020 | Tổng hợp bởi đội ngũ B&Company Vietnam & BEAN Survey
Chỉ 2 tháng sau khi ca bệnh đầu tiên được phát hiện tại Vũ Hán (Trung Quốc), đợt bùng phát COVID-19 đã làm xáo trộn cuộc sống của hàng trăm triệu người trên toàn thế giới, tạo ra sự bất định cho toàn cầu. Do cơ chế lây lan của loại virus này vẫn chưa được hiểu đầy đủ, không ai có thể chắc chắn dịch bệnh sẽ kéo dài đến khi nào, chưa kể đến sự gia tăng bất ổn kinh tế kéo theo.
Khi dịch bệnh bùng phát tại Trung Quốc, quốc gia được xem là công xưởng của thế giới, sự việc không chỉ làm giảm sản lượng hàng hóa mà còn khiến nhiều doanh nghiệp khác trên toàn cầu gặp khó khăn do thiếu linh kiện để hoàn thiện sản phẩm. So với đợt bùng phát SARS năm 2003, vai trò của nền kinh tế Trung Quốc hiện lớn hơn nhiều, do đó thiệt hại toàn cầu có thể lên tới 160 tỷ USD, theo ước tính của giáo sư kinh tế Warwick McKibbin thuộc Đại học Quốc gia Úc. Hơn nữa, ngay sau khi Trung Quốc bắt đầu có khả năng kiểm soát dịch bệnh, dịch lại bùng phát tại hai nền kinh tế tiên phong khác của châu Á là Hàn Quốc và Nhật Bản, sau đó lan sang các quốc gia ở châu Âu và Mỹ.

Bản đồ các ca mắc COVID-19 được xác nhận trên toàn cầu (cập nhật ngày 10/3/2020)

Nguồn: Johns Hopkins CSSE thuộc Đại học Johns Hopkins

Theo WHO, tính đến ngày 10 tháng 3 năm 2020, tỷ lệ tử vong trên số ca mắc của COVID-19 được ước tính là 3.9%, trong khi khả năng lây nhiễm là 2.8%, thấp hơn SARS (3,0) nhưng cao hơn Ebola (1.9%) và MERS (0.8%). Tuy nhiên, do COVID-19 dường như có thể lây truyền ngay cả trước khi xuất hiện các triệu chứng rõ ràng, bệnh được đánh giá là nguy hiểm hơn cả SARS. Một nghiên cứu nhanh do BEAN Survey – nền tảng khảo sát trực tuyến tại Việt Nam – thực hiện trong 3 ngày kể từ ngày 8th tháng 2 năm 2020 cho thấy 26% trong số 181 người Việt Nam tham gia khảo sát cho rằng COVID-19 nguy hiểm hơn SARS và 61% cho rằng mức độ đe dọa tương đương SARS.

Tâm lý bi quan khiến tất cả các thị trường chứng khoán toàn cầu nhanh chóng sụt giảm, đồng USD tăng mạnh (tăng 4% so với đầu năm), giá vàng tăng lên mức cao nhất trong 7 năm qua, trong khi giá dầu thế giới giảm xuống mức thấp, có thời điểm xuống còn 50 USD/thùng. IMF dự báo tốc độ tăng trưởng kinh tế thế giới năm 2020 sẽ thấp hơn năm trước (2.9%). Tại Việt Nam, COVID-19 trước tiên ảnh hưởng đến ngành hàng không, du lịch và dịch vụ, tiếp đó là thương mại và đầu tư, rồi gây gián đoạn sản xuất.

Nền kinh tế Việt Nam phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu. Theo số liệu mới nhất của Tổng cục Hải quan, trong 2 tháng đầu năm 2020, sau khi đóng cửa biên giới với Trung Quốc và siết chặt hoạt động nhập khẩu từ nhiều quốc gia có mức độ lây nhiễm virus cao, tổng thu từ thuế xuất nhập khẩu ước đạt 2,17 tỷ USD, giảm gần 8% so với cùng kỳ năm 2019. Do COVID-19, kim ngạch xuất nhập khẩu của hầu hết các mặt hàng đóng góp nhiều nhất vào nguồn thu như xăng dầu, máy tính, linh kiện, máy móc, sắt thép… đều giảm về giá trị nhưng tăng về sản lượng. Chẳng hạn, xuất khẩu quặng trong tháng 2 ước đạt 250.000 tấn, tăng 42.6% về khối lượng nhưng giảm 9.7% về giá trị, chỉ đạt 7 triệu USD. Về lĩnh vực nông nghiệp, Trung Quốc là thị trường tiêu thụ chính các sản phẩm nông nghiệp của Việt Nam. Năm 2019, xuất khẩu nông sản sang thị trường này đạt 5,92 tỷ USD, chiếm 35%. Việc kiểm soát biên giới đã gây ra nhiều khó khăn cho các mặt hàng nông sản như trái cây (thanh long, dưa hấu, sầu riêng) và thủy sản. Hơn nữa, khi tình hình dịch bệnh tại Mỹ ngày càng xấu đi, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) đã quyết định cắt giảm lãi suất 50 điểm cơ bản. Do đó, tỷ giá USD/VND giảm, kéo theo tác động tiêu cực đến hoạt động xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ.

Hàng không là một trong những ngành chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ sự bùng phát của COVID-19. Nhìn trên toàn thế giới, nhiều hãng hàng không, bao gồm United Airlines, JetBlue, Lufthansa, v.v., đã thông báo đóng cửa các đường bay. Flybe của Vương quốc Anh đã tiến hành thủ tục quản lý phá sản và có thể trở thành hãng đầu tiên trong số nhiều hãng hàng không tiếp theo bị phá sản. Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế ước tính các hãng hàng không có thể mất tới 113 tỷ USD doanh thu. Ngành hàng không Việt Nam cũng đang đối mặt với sự suy giảm tương tự. Tính đến ngày 26 tháng 2, các hãng hàng không Việt Nam đã cắt giảm toàn bộ chuyến bay đến Trung Quốc, 92% số chuyến bay đến Hong Kong, 41% đến Hàn Quốc và 34% đến Đài Loan. Đáng chú ý, du khách Trung Quốc chiếm 26.1% tổng lượng vận chuyển quốc tế của các hãng hàng không Việt Nam. Cục Hàng không Việt Nam cũng tính toán rằng doanh thu của các hãng hàng không trong nước dự kiến sẽ giảm hơn 1,08 tỷ USD.

Cắt giảm chuyến bay đồng nghĩa với việc cắt giảm một nguồn doanh thu lớn của ngành du lịch. Theo Tổng cục Thống kê, trong tháng 2 năm 2020, Việt Nam đón hơn 1,2 triệu lượt khách quốc tế, giảm 37.7% so với tháng 1 năm 2020 và giảm 21.8% so với cùng kỳ năm 2019. Đà Nẵng, một trong những điểm đến du lịch hàng đầu của Việt Nam, đón gần 1,3 triệu lượt khách trong quý I năm 2020, giảm 31.2% so với cùng kỳ năm 2019. Các trung tâm kinh tế như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh cũng ghi nhận sự sụt giảm đáng kể về số lượng du khách. Trung Quốc vốn là thị trường nguồn lớn nhất của ngành du lịch Việt Nam. Dữ liệu từ GSO cho thấy trong năm 2019, Việt Nam đón 5,8 triệu lượt khách Trung Quốc trên tổng số 18 triệu lượt khách quốc tế, chiếm 32%. Hàn Quốc là thị trường nguồn lớn thứ hai (chiếm 24%), còn khách du lịch Nhật Bản chiếm lần lượt 9%. Tuy nhiên, trong tháng 2, số lượng khách du lịch Trung Quốc đã giảm 62.4% so với cùng kỳ năm 2019. Người dân Việt Nam cũng hạn chế đi lại và tất cả các lễ hội đều đã bị hủy. Nhiều khách sạn tại Hà Nội đã đóng cửa. Ngay cả VinGroup, một trong những doanh nghiệp lớn nhất thị trường, cũng đã tạm dừng hoạt động 7 khách sạn tại Nha Trang, Đà Nẵng và Phú Quốc. Nếu tình trạng này tiếp diễn, Tổng cục Du lịch Việt Nam ước tính thiệt hại đối với ngành du lịch sẽ vào khoảng 5,9–7 tỷ USD.

Nguồn: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam

Trong khi ngành hàng không và du lịch chịu ảnh hưởng nặng nề, các ngành F&B và thời trang  cũng đang gặp khó khăn tại thị trường nội địa. Người dân Việt Nam không chỉ hạn chế đi lại mà còn tránh ăn uống bên ngoài và đến các trung tâm thương mại hoặc chợ. Theo Bean Survey, 79% người được hỏi cho biết COVID-19 đã tác động tiêu cực đến sinh hoạt hằng ngày của họ.

Đánh giá tác động đến từng khía cạnh của cuộc sống

Nguồn: Khảo sát BEAN (*)

Đăng nhập hoặc đăng ký miễn phí để tiếp tục đọc.

Bài viết liên quan

ĐĂNG KÝ NHẬN BẢN TIN